# Beplantingsplan maken: van zonuren en grond naar soorten

> Een beplantingsplan maak je per vak: eerst de zonuren, dan de grondsoort met bodemkaart en rolproef, en pas dan de soorten. Met een voorbeeld van zes vaste planten.

Canonical: https://tuinontwerp.app/nl/blog/beplantingsplan-maken
Last updated: 2026-09-24

![Pas geharkte border langs een schutting met vaste planten nog in pot: paarse ooievaarsbek vooraan, brunnera, varens en siergras erachter, een plantschepje op het pad](https://tuinontwerp.app/images/blog/beplantingsplan-maken-387f5f0e.webp)

Gepubliceerd: 2026-09-15

Een beplantingsplan maken doe je per vak. Eerst kijk je hoeveel uur directe zon
die plek krijgt. Dan bepaal je de grondsoort. Pas daarna kies je de soorten die
bij allebei passen. In tuinontwerp.app teken je die vakken op een plan van je
eigen perceel, met elke plant op de breedte van een volgroeide plant. De grond test je
zelf.

De gewone volgorde is omgekeerd. Je ziet een mooie border op een foto, schrijft
de soorten over en neemt ze mee uit het tuincentrum. Die foto is in een andere
tuin gemaakt, met ander licht en andere grond. Wat daar groeit, zegt weinig over
jouw vak.

## Hoe maak je een beplantingsplan in vier stappen?

Een beplantingsplan is een tekening van je border met per vak de soorten die
erin komen. Het plan werkt pas als elke soort op zijn plek kan groeien. Daarom
begin je bij de plek en niet bij de plant.

1. **Deel de border op in vakken.** Een vak is een stuk border waar het licht
   ongeveer gelijk is. Kijk daarvoor naar wat eromheen staat: het huis, de
   schutting en de buren.
2. **Zet bij elk vak de zonuren.** Het aantal uren direct zon bepaalt of een vak
   telt als volle zon, halfschaduw of schaduw.
3. **Bepaal de grondsoort.** Niet elke soort verdraagt elke grond, ook niet als
   het licht klopt.
4. **Houd per vak de soorten over die bij beide passen.** Wat bij het licht past
   maar niet bij de grond, valt af. De rest zet je op hoogte: laag vooraan, hoog
   achteraan.

![Border langs een houten schutting in twee vakken: bij het huis varens en laag blad met een zilveren tekening, verderop lage paarse ooievaarsbek aan het pad, witte salie in het midden en een hoog siergras tegen de schutting.](https://tuinontwerp.app/images/blog/beplantingsplan-maken-1-e49905d2.webp)
*Twee vakken in één border, elk met een eigen soortenlijst, van laag aan het pad naar hoog tegen de schutting.*

Stap twee en drie zijn precies wat een foto van een andere tuin je niet geeft.
Meer over ontwerpen vanuit de plek vind je in [de categorie tuinontwerp](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/tuinontwerp);
wat elke inheemse soort vraagt staat in [Planten](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/planten).

## Hoeveel zon krijgt een vak?

Hoeveel zon een vak krijgt, hangt af van wat eromheen staat: huizen, schuttingen
en je eigen erfgrens. Twee rekenvoorbeelden van tuinontwerp.app laten zien hoe
groot dat verschil kan zijn. Beide gelden voor 15 mei; waarom die dag, lees je
in [zonuren in je tuin berekenen uit kadasterdata](https://tuinontwerp.app/nl/blog/in-60-seconden-je-zonuren-uitrekenen).

De eerste is een rij rijtjeshuizen van zes meter hoog, met een perceel van 5,5
meter breed. Een plek drie meter achter het middelste huis krijgt daar ongeveer
2,0 uur direct zon. Dat komt vooral door de erfgrens, die de app meerekent als
een wand van 1,8 meter.

De tweede is een vrijstaand huis van zes meter hoog op een perceel van twintig
bij twintig meter. Een plek acht meter achter dat huis krijgt ongeveer 13,2 uur.

Het eerste vak blijft onder de grens van drie uur en telt als schaduw. Het tweede
zit ruim boven de zes uur en telt als volle zon. Beide getallen gelden alleen
voor die twee percelen en zeggen niets over jouw border.

Wil je liever zelf tellen, dan staat de methode in
[schaduw in je tuin meten](https://tuinontwerp.app/nl/blog/schaduw-in-je-tuin-meten).

Voor je eigen border teken je de vakken in tuinontwerp.app op een plan van je
perceel. Zet je er een plant in, dan zie je ook hoeveel zon die plek hoogstens
krijgt.

## Welke grondsoort heeft je tuin?

Dat zoek je in twee stappen uit: eerst op de bodemkaart, daarna met een handvol
grond uit je eigen border. De kaart laat de streek zien. De proef laat je tuin
zien.

De Bodemkaart van Nederland van Wageningen University & Research beschrijft de
bodem tot 1,20 meter diep, op schaal 1:50.000. Je bekijkt hem op bodemdata.nl.
De kaart is bedoeld voor landelijk en regionaal gebruik, niet voor percelen. In
stedelijke gebieden heeft hij weinig tot geen informatie.

Voor je eigen border doe je daarom de rolproef. Maak een stukje grond goed nat
en kneed een handvol tot een bol. Dan lees je af:

- Valt de natte bol meteen uit elkaar, dan heb je zand.
- Rol je de grond uit tot de dikte van een potlood, dan heb je klei.
- Lukt dat tot de dikte van een worst, dan heb je leem.
- Is de grond roodbruin tot zwart en voelt hij vochtig en sponsachtig, dan heb je
  veen.

Doe de proef in elk vak dat je beplant en schrijf de uitkomst naast de zonuren.
Dan staan beide metingen op één regel van je plan.

## Beplantingsplan voorbeeld: zes soorten, twee vakken

De tabel zet zes vaste planten uit de plantenlijst van de app op een rij, met
het licht dat de app ze geeft, de grond die ze verdragen en hun hoogte.

| Soort                                     | Licht in de app      | Grond                  | Hoogte in de app |
| ----------------------------------------- | -------------------- | ---------------------- | ---------------- |
| Geranium 'Rozanne' (ooievaarsbek)         | zon, halfschaduw     | kalk, klei, leem, zand | 0,4 m            |
| Salvia 'Schneehügel' (bossalie)           | zon, halfschaduw     | kalk, leem, zand       | 0,4 m            |
| Persicaria 'Firedance' (duizendknoop)     | zon, halfschaduw     | klei, leem             | 0,9 m            |
| Miscanthus 'Kleine Silberspinne'          | zon, halfschaduw     | kalk, klei, leem, zand | 1,2 m            |
| Brunnera 'Jack Frost'                     | halfschaduw, schaduw | kalk, klei, leem, zand | 0,4 m            |
| Dryopteris erythrosora (rode sluiervaren) | halfschaduw, schaduw | kalk, klei, leem, zand | 0,6 m            |

Op één punt zijn de bronnen het oneens. De app zet Salvia 'Schneehügel' en
Miscanthus ook op halfschaduw. De RHS, de Britse koninklijke
tuinbouwvereniging, zet ze alleen op volle zon. Volg de strengste en zet ze
alleen in een vak dat zes uur of meer haalt.

Neem eerst het zonnige vak op het ruime perceel. De vier soorten voor zon
passen daar allemaal in het licht, dus de grond beslist. Op zand valt Persicaria
'Firedance' af, want die wil klei of leem. Je houdt Geranium 'Rozanne', Salvia
'Schneehügel' en Miscanthus over. De geranium en de salie van 0,4 meter komen
vooraan, het prachtriet van 1,2 meter achteraan. Op klei draait het om: de
salie valt af en Persicaria komt terug.

Dan het schaduwvak achter het rijtjeshuis. Daar vallen de vier zonsoorten af,
want de app zet ze op zon en halfschaduw. Brunnera 'Jack Frost' en Dryopteris
erythrosora blijven over. Beide verdragen elke grond uit de tabel, dus hier
beslist het licht en niet de grond. Veen staat niet in de tabel. Op veen vraag
je bij aankoop na hoe een soort met natte grond omgaat.

## Van je adres naar een soortenlijst per vak

Je begint bij het adresveld onderaan deze pagina. De app tekent je perceel op
schaal, met de gebouwen eromheen: het perceel uit het kadaster, de gebouwen uit
3DBAG. Jij tekent er je borders en vakken op en zet de planten erin, elke plant
op de breedte van een volgroeide plant. Zo zie je voor je iets koopt hoeveel ruimte elke
plant straks inneemt. Ontwerpen op je eigen perceel is gratis.

Bij elke plant staat ook "Zon op deze plek": hoeveel uur zon die plek op 15 mei
hoogstens krijgt, met je erfgrens meegeteld. Staat een plant te donker voor wat
hij vraagt, dan waarschuwt de app. Een waarschuwing voor te veel zon zit er nog
niet in.

Bomen en heggen van de buren tellen niet mee, dus het getal is een bovengrens. De
grondsoort zit ook niet in de berekening. Die vul je zelf in met je rolproef. Zet
in elk vak een plant, lees de zon af en schrijf de grond ernaast. Dan volgt je
soortenlijst uit je eigen tuin.

## Veelgestelde vragen

### Kan ik gratis een beplantingsplan maken?

Het ontwerpen op je eigen perceel is gratis in tuinontwerp.app. De app tekent je perceel op schaal uit openbare registraties, met de gebouwen eromheen, en jij zet je planten erop, elk op de breedte van een volgroeide plant. Bij elke plant zie je ook hoeveel zon die plek hoogstens krijgt. De grondsoort en de bomen van je buren zitten daar niet in; de grond test je zelf met een rolproef.

### Hoe weet ik welke grondsoort mijn tuin heeft?

Kijk eerst op de Bodemkaart van Nederland via bodemdata.nl en doe daarna een rolproef in je eigen border. De kaart is bedoeld voor landelijk en regionaal gebruik, niet voor percelen. Valt een natte bol grond meteen uit elkaar, dan heb je zand; rol je hem uit tot de dikte van een potlood, dan heb je klei.

### Welke vaste planten passen op kleigrond in de volle zon?

Volgens de RHS verdragen Geranium 'Rozanne', Persicaria amplexicaulis 'Firedance' en Miscanthus sinensis 'Kleine Silberspinne' allemaal klei en volle zon. Salvia 'Schneehügel' noemt de RHS alleen voor kalk, leem en zand.

### Welke planten zet je in een vak met minder dan drie uur zon?

Kies soorten voor halfschaduw en schaduw. Brunnera macrophylla 'Jack Frost' en de varen Dryopteris erythrosora staan volgens de RHS allebei in halfschaduw en volle schaduw, op kalk, klei, leem en zand.

## Bronnen

- [Wageningen University & Research — Bodemkaart van Nederland](https://www.wur.nl/nl/onderzoek/producten-diensten/bodemkaart-van-nederland)
- [PDOK — BRO Bodemkaart (SGM)](https://www.pdok.nl/introductie/-/article/bro-bodemkaart-sgm-)
- [Bodemdata.nl — Bodemkundig Informatiesysteem Nederland](https://www.bodemdata.nl/)
- [3DBAG (3D geoinformation-onderzoeksgroep en 3DGI, CC BY 4.0), documentatie](https://docs.3dbag.nl/en/)
- [DCM — Welke grond heb ik in mijn tuin?](https://dcm-info.nl/hobby/tuintips/welke-grond-heb-ik-in-mijn-tuin-4-verschillende-grondsoorten)
- [RHS — Geranium Rozanne](https://www.rhs.org.uk/plants/153768/geranium-rozanne-gerwat-pbr/details)
- [RHS — Salvia × sylvestris 'Schneehügel'](https://www.rhs.org.uk/plants/125627/salvia-sylvestris-schneeh-gel/details)
- [RHS — Persicaria amplexicaulis 'Firedance'](https://www.rhs.org.uk/plants/125923/persicaria-amplexicaulis-firedance/details)
- [RHS — Miscanthus sinensis 'Kleine Silberspinne'](https://www.rhs.org.uk/plants/72206/miscanthus-sinensis-kleine-silberspinne/details)
- [RHS — Brunnera macrophylla 'Jack Frost'](https://www.rhs.org.uk/plants/172201/brunnera-macrophylla-jack-frost-%28pbr%29/details)
- [RHS — Dryopteris erythrosora](https://www.rhs.org.uk/plants/25899/dryopteris-erythrosora/details)

## Lees ook

- [Zonuren in je tuin berekenen uit kadasterdata](https://tuinontwerp.app/nl/blog/in-60-seconden-je-zonuren-uitrekenen) - Hoeveel uur directe zon krijgt elke plek in je tuin? Tuinontwerp.app tekent je perceel op schaal met de gebouwhoogtes uit 3DBAG, en rekent per plek uit hoeveel zon er op 15 mei hoogstens valt. (2026-09-06)
- [Schaduw in je tuin meten: zo tel je de zonuren per plek](https://tuinontwerp.app/nl/blog/schaduw-in-je-tuin-meten) - Schaduw in je tuin meten doe je op een heldere dag half mei: een stok per plek, elk uur een streep. Meer dan zes strepen is volle zon, onder de drie schaduw. (2026-08-01)
- [Tuin op het noorden: schaduwplanten per zonuur](https://tuinontwerp.app/nl/blog/tuin-ontwerpen-op-het-noorden) - Tuin op het noorden: in een rekenvoorbeeld met rijtjeshuizen krijgt de strook 1 m achter het huis 0 uur zon op 15 mei. Welke schaduwplanten daar passen, per zonuur. (2026-09-16)
- [Meer over tuinontwerp](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/tuinontwerp)