# Kleine tuin ontwerpen in Amsterdam: vijf valkuilen

> Vijf valkuilen bij een kleine stadstuin in Amsterdam, met twee bestaande percelen in De Pijp als voorbeeld: panden van 15 tot 18 meter en hun schaduw op 15 mei.

Canonical: https://tuinontwerp.app/nl/blog/kleine-stadstuin-amsterdam
Last updated: 2026-09-24

![Kleine ommuurde Amsterdamse stadstuin door openstaande tuindeuren: klinkers in visgraat, buxusbollen, witte hortensia's, een meerstammige boom en een bankje](https://tuinontwerp.app/images/blog/kleine-stadstuin-amsterdam-04aeaa08.webp)

Gepubliceerd: 2026-09-14

Een kleine tuin ontwerpen in Amsterdam begint bij de hoogte van de bebouwing,
niet bij de windrichting. Aan de even kant van de Van Ostadestraat in De Pijp
zijn vijf panden volgens 3DBAG 15,3 tot 15,5 meter hoog. Hun middagschaduw is
half mei ongeveer 10 meter lang, tegen ongeveer 4 meter bij een rijtjeshuis van
6 meter.

Dat verschil zie je niet op een kompas. De vijf valkuilen hieronder gebruiken
twee bestaande percelen in de Van Ostadestraat als voorbeeld. De hoogtes komen
uit 3DBAG, de perceelmaten uit de kadastrale kaart van PDOK. Alle
schaduwlengtes gelden voor 15 mei rond het middaguur, de dag waarmee
[de zonurenberekening uit kadasterdata](https://tuinontwerp.app/nl/blog/in-60-seconden-je-zonuren-uitrekenen)
werkt.

## Welke valkuilen zijn er bij een kleine tuin in Amsterdam?

Alle vijf gaan uit van een gemiddelde tuin in plaats van jouw perceel. De tabel
zet elke valkuil naast de meting die hem weerlegt, en naast wat je in plaats
daarvan doet.

| Valkuil                                  | Gemeten aan                                                                   | Wat je in plaats daarvan doet                   |
| ---------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------- |
| Alleen naar de windrichting kijken       | Tuin op het zuidzuidoosten, bouwblok aan de zuidkant van 15,4 tot 17,5 meter | De hoogte van het blok aan de zuidkant opzoeken |
| Een noordtuin afschrijven                | Tuin op het noordnoordwesten, panden van 16,6 tot 17,9 meter                 | Schaduwlengte en zonuren uit elkaar houden      |
| De erfgrens vergeten                     | Rekenvoorbeeld met rijtjeshuizen van 5,5 meter breed                          | De schutting meetellen als schaduwgever         |
| Een bouwblok rekenen als een rijtjeshuis | Panden van 15,3 tot 15,5 meter tegenover 6 meter                              | De hoogte uit 3DBAG halen                       |
| Een boom kiezen op zijn hoogte alleen    | Krentenboompje met een kroon van 4 meter                                      | De kroon naast de breedte van de tuin leggen    |

De twee percelen liggen aan weerszijden van dezelfde straat. Het perceel aan de
even kant is 128 vierkante meter. Het is ongeveer 5 meter breed en 25 meter
diep, het pand meegerekend. De tuin ligt achter het huis, op het
zuidzuidoosten.

Het perceel aan de oneven kant meet 189 vierkante meter. Het is ongeveer 6,6
tot 6,9 meter breed en 31 meter diep. Daar ligt de tuin op het
noordnoordwesten. Twee binnentuinen in één straat dus, met de zon aan de
tegenovergestelde kant.

## Valkuil 1: alleen naar de windrichting kijken

Een tuin op het zuiden is in een Amsterdams bouwblok geen garantie op licht.
De tuin aan de even kant wijst naar het zuidzuidoosten. Het eigen pand staat
dus aan de noordkant, en zijn middagschaduw valt van de tuin af.

Wat wel schaduw in die tuin kan werpen, staat aan de zuidkant. In het bouwblok
daar staan panden uit 1903 en 1904. Ze zijn ongeveer 15,4 tot 17,5 meter hoog,
gemeten van de grond tot het hoogste punt van het dak.

Half mei staat de zon rond het middaguur, om 13.36 uur, 56,6 graden hoog
boven Amsterdam. Een pand van 15,4 meter werpt dan een schaduw van ongeveer 10 meter.
Bij 17,5 meter is dat ongeveer 11,5 meter. Die schaduw wijst naar het noorden,
dus jouw kant op.

Of die lijn je tuin haalt, hangt af van de afstand tot die achtergevels. Die
afstand lees je niet af op een kompas. En de lengte op het middaguur zegt nog
niets over het aantal zonuren van een plek, want de schaduw draait de rest van
de dag mee.

Tuinontwerp.app zet die blokken met hun hoogte uit 3DBAG op schaal rond je
perceel neer zodra je je adres invult. Op dat plan zie je hoe ver hun schaduw
je tuin in komt, en rekent de app per plek uit hoeveel zon er overblijft.

## Valkuil 2: een noordtuin afschrijven

De lengte van de middagschaduw en het aantal zonuren zijn twee verschillende
dingen. Aan de oneven kant van de straat ligt de tuin op het
noordnoordwesten. De panden daar zijn 16,6 tot 17,9 meter hoog. Hun
middagschaduw is half mei ongeveer 11 tot 12 meter lang.

![Smalle stadstuin ten noorden van een hoog bakstenen woonblok, gezien vanaf het einde van de tuin. De schaduw van het blok bedekt het terras en de eerste helft van het gazon, het deel vooraan ligt in de zon.](https://tuinontwerp.app/images/blog/kleine-stadstuin-amsterdam-1-43279d71.webp)
*Rond het middaguur valt de schaduw van een hoog blok recht de tuin in. De rest van de dag draait die schaduw mee.*

Wie daaruit afleidt dat die eerste twaalf meter de hele dag donker blijven,
rekent met het verkeerde getal. Half mei komt de zon in Amsterdam op in het
noordoosten, op een kompasrichting van 57 graden. Ze gaat onder op een
kompasrichting van 304 graden, in het noordwesten. Alleen rond het middaguur
wijst de schaduw van het huis dus recht de tuin in. Daarvoor en daarna valt
die schuin.

Hoeveel dat scheelt, laat een kaal rekenvoorbeeld zien, met alleen een
vrijstaand huis van zes meter hoog. Een punt één meter achter dat huis haalt
daar nog ongeveer 7,3 uur zon. De uitleg bij dat rekenvoorbeeld staat in
[zonuren in je tuin berekenen uit kadasterdata](https://tuinontwerp.app/nl/blog/in-60-seconden-je-zonuren-uitrekenen).

Een tuin in De Pijp is geen kaal rekenvoorbeeld. Er staan buren aan
weerszijden, schuttingen en panden tot 17,9 meter hoog. Die schuine uren
kunnen daar dus alsnog verdwijnen. Het getal per plek volgt pas uit de hele
omgeving.

## Valkuil 3: de erfgrens vergeten in een tuin van vijf meter breed

In een smalle strook kan de schutting meer zon wegnemen dan het huis. De app
zet de erfgrens daarom altijd neer als een wand van 1,8 meter, ook als je nog
niets hebt getekend.

Wat dat doet, is berekend met zeven rijtjeshuizen naast elkaar. Elk huis is
5,5 meter breed, 8 meter diep en 6 meter hoog. De tuin van het middelste huis
ligt op het noorden en het perceel is 20 meter diep.

| Punt achter het middelste huis, 15 mei | Alleen de gebouwen | Met de erfgrens erbij |
| -------------------------------------- | ------------------ | --------------------- |
| 1 meter achter het huis                | ongeveer 6,5 uur   | 0,0 uur               |
| 3 meter achter het huis                | ongeveer 9,5 uur   | ongeveer 2,0 uur      |

Met alleen de gebouwen ligt het punt op één meter net boven de zes uur. Met de
erfgrens erbij komt het daar uit op 0,0 uur. Daar nemen de zijschuttingen juist
de lage zon uit het noordoosten en noordwesten weg.

Het perceel aan de even kant van de Van Ostadestraat is met ongeveer 5 meter
smaller dan die rij, en de panden zijn ruim twee keer zo hoog. Deze cijfers zijn
daarom geen voorspelling voor die tuin. Ze laten zien welke schaduwgever je
niet mag weglaten als je zelf een stadstuin ontwerpt.

Blijft een plek onder de drie uur, dan hoort er een plant voor schaduw. Japans
siergras, Hakonechloa macra, staat in de plantenlijst van de app als soort voor
halfschaduw en schaduw.

## Valkuil 4: een bouwblok rekenen als een rijtjeshuis

Een pand uit 1901 in De Pijp is geen rijtjeshuis met een zolder erop. De vijf
panden uit 1901 aan de even kant zijn ruim twee keer zo hoog als een rijtjeshuis
van 6 meter. Hun middagschaduw reikt twee en een half keer zo ver.

Wie een binnentuin in Amsterdam schetst met de maten van een nieuwbouwwijk,
tekent de schaduw te kort.

Die hoogte hoef je niet te schatten. 3DBAG geeft per pand de hoogte van het dak
en de hoogte van het maaiveld, de grond rond het pand. Allebei staan ze ten
opzichte van NAP, het Nederlandse nulpunt voor hoogtes. Het verschil is de
hoogte die schaduw werpt. De dataset komt van de 3D
geoinformation-onderzoeksgroep en 3DGI, onder een CC BY 4.0-licentie.

Tel bouwlagen niet als meetlat. 3DBAG schat het aantal bouwlagen alleen tot en
met vijf, dus een hoger pand staat daar niet hoger in. De dakhoogte in meters
is het getal dat telt.

## Valkuil 5: een boom kiezen op zijn hoogte alleen

In een tuin van vijf meter breed telt de kroon van een boom zwaarder dan zijn
hoogte. Het krentenboompje, Amelanchier lamarckii, staat in de plantenlijst van
de app met een volwassen hoogte van 5 meter en een kroon van 4 meter doorsnee.
Achter het huis aan de even kant van de straat vult die kroon ongeveer vier
vijfde van de breedte.

Zo'n boom geeft in het ontwerp ook zelf schaduw. Een geplaatste plant werpt een
kroonschaduw in de maanden dat hij blad heeft, en in mei staat het
krentenboompje in blad. De app zet hem bij volle zon en halfschaduw. Teken hem
dus in voordat je de border eronder kiest.

De panden uit 3DBAG en de erfgrens werpen in de berekening schaduw. Bomen en
heggen van de buren, bomen op het binnenterrein en schuurtjes die te klein zijn
voor de BAG doen dat niet. Het zonurengetal is daardoor een bovengrens:
hoogstens zoveel zon. Welke kronen over je schutting hangen, zie je zelf in de
tuin. Hoe je dat natelt, staat in
[schaduw in je tuin meten](https://tuinontwerp.app/nl/blog/schaduw-in-je-tuin-meten). Dit artikel
staat in [de categorie inspiratie](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/inspiratie).

## Hoe begin je bij jouw eigen perceel?

De metingen aan de Van Ostadestraat komen uit openbare bronnen: de kadastrale
kaart, 3DBAG en de stand van de zon. Voor elk Amsterdams adres zijn ze op te
vragen.

Je begint bij het adresveld onderaan deze pagina. Tuinontwerp.app tekent je
perceel op schaal, met de gebouwen uit 3DBAG eromheen, en jij zet er je terras,
borders en planten op. Elke plant staat er op de breedte van een volgroeide plant, dus je
ziet meteen of een krentenboompje in je strook past. Bij elke plant zie je ook
hoeveel zon die plek hoogstens krijgt, met de erfgrens meegeteld. Ontwerpen op
je eigen perceel is gratis. Zo begin je bij jouw strook van vijf of bijna zeven
meter breed, en niet bij een gemiddelde tuin.

## Veelgestelde vragen

### Hoeveel zon krijgt een kleine tuin in Amsterdam?

Dat verschilt per plek. Tuinontwerp.app tekent jouw perceel op schaal, met de gebouwhoogtes van 3DBAG eromheen en een erfgrens van 1,8 meter, en laat per plek zien hoeveel zon er hoogstens valt. Bomen van de buren en hoogteverschil zitten er niet in, dus het getal is een maximum. Die bomen bekijk je zelf in de tuin, met de zonuren van de app ernaast.

### Hoe lang is de schaduw van een Amsterdams pand van 15 meter hoog?

Ongeveer 10 meter, op 15 mei rond het zonnemiddaguur. De zon staat dan volgens timeanddate.com 56,6 graden boven Amsterdam. Die lengte zegt niets over het aantal zonuren van een plek, want de rest van de dag draait de schaduw mee.

### Is een noordtuin in een Amsterdams bouwblok altijd donker?

Niet vanzelf. Op 15 mei komt de zon op in het noordoosten en gaat ze onder in het noordwesten, dus alleen rond het middaguur valt de schaduw van het huis recht naar achteren. In een smalle tuin nemen de schuttingen die schuine uren vaak weg: in een rekenvoorbeeld met rijtjeshuizen van 5,5 meter breed houdt een plek een meter achter het huis 0,0 uur over.

### Waar vind ik de hoogte van de gebouwen rond mijn tuin?

In 3DBAG, een open dataset onder CC BY 4.0. Die geeft per pand de hoogte van het dak en van het maaiveld, en het verschil is de hoogte die schaduw werpt. Tuinontwerp.app zet die gebouwen rond je perceel zodra je je adres invult. Je kavel laden en erop tekenen kost niets.

## Bronnen

- [3DBAG (3D geoinformation-onderzoeksgroep en 3DGI, CC BY 4.0), documentatie](https://docs.3dbag.nl/en/)
- [3DBAG, beschrijving van de attributen](https://docs.3dbag.nl/en/schema/attributes/)
- [PDOK, Kadastrale kaart](https://www.pdok.nl/introductie/-/article/kadastrale-kaart)
- [timeanddate.com, zonsopkomst, zonsondergang en zonnestand Amsterdam, mei 2026](https://www.timeanddate.com/sun/netherlands/amsterdam?month=5&year=2026)

## Lees ook

- [Zonuren in je tuin berekenen uit kadasterdata](https://tuinontwerp.app/nl/blog/in-60-seconden-je-zonuren-uitrekenen) - Hoeveel uur directe zon krijgt elke plek in je tuin? Tuinontwerp.app tekent je perceel op schaal met de gebouwhoogtes uit 3DBAG, en rekent per plek uit hoeveel zon er op 15 mei hoogstens valt. (2026-09-06)
- [Schaduw in je tuin meten: zo tel je de zonuren per plek](https://tuinontwerp.app/nl/blog/schaduw-in-je-tuin-meten) - Schaduw in je tuin meten doe je op een heldere dag half mei: een stok per plek, elk uur een streep. Meer dan zes strepen is volle zon, onder de drie schaduw. (2026-08-01)
- [Schaduwgras planten: standplaats, verzorgen en herkennen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/schaduwgras) - Schaduwgras (Poa nemoralis): inheems gras van 30 tot 90 cm voor halfschaduw, met ijle pluimen van juni tot september. Herkennen, planten en wat er misgaat. (2026-09-28)
- [Meer over inspiratie](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/inspiratie)