# Pastinaak

> Pastinaak (Pastinaca sativa): inheemse tweejarige plant van 60 cm tot 1,2 m met gele schermen van juli tot september. Herkennen, zaaien en het sap in de zon.

Canonical: https://tuinontwerp.app/nl/blog/pastinaak
Last updated: 2026-09-27

*Pastinaca sativa*

![Eén bloeiende pastinaak alleen in een bed van donkere grond voor een houten schutting, eind juli, met geveerd blad met grof getande deelblaadjes en platte gele bloemschermen](https://tuinontwerp.app/images/blog/pastinaak-e52f8786.webp)

Gepubliceerd: 2026-09-27

Pastinaak (Pastinaca sativa) is een inheemse, tweejarige plant uit de
schermbloemenfamilie. Het eerste jaar maakt de plant alleen blad en een lange
penwortel. In het tweede jaar volgt een stengel van 60 centimeter tot 1,2
meter. Daarop bloeien van juli tot september platte, gele schermen. De soort
wil zon en een vochtige, kalkrijke grond.

## In het kort

| Kenmerk | Pastinaak |
| --- | --- |
| Hoogte | 0,6 tot 1,2 m |
| Breedte | 10 tot 50 cm |
| Volgroeid na | 2 jaar: bloeit in het tweede jaar |
| Zon | Zon tot halfschaduw |
| Grond | Vochtig en kalkrijk, weinig of niet bemest |
| Water | Gemiddeld |
| Onderhoud | Weinig: snoeien hoeft niet |
| Bloei | Juli tot september, geel |
| Voor bijen | Ja: nectar en stuifmeel, juli tot september |
| Hooikoorts | Niet of zwak allergeen |
| Blad | Valt af in de herfst |
| Winterhard | Ja |
| Inheems | Ja |
| Giftig | Licht giftig: het sap maakt de huid gevoelig voor zon |
| Prikt of brandt | Nee |
| Prijs jong | Ongeveer € 0,58 tot € 4,09 per plantje, vanaf 3-5 cm |
| Prijs groot | Niet te koop |

- **Blad**: maart t/m oktober
- **Bloei**: juli t/m september
- **Vrucht**: augustus t/m oktober

![Eén geveerd blad van pastinaak in juni, met paren brede, grof getande deelblaadjes aan een gegroefde steel, tussen gras](https://tuinontwerp.app/images/blog/pastinaak-leaf-44569ac9.webp)
*Blad*

![Eén bloeiend scherm van pastinaak eind juli: kleine schermpjes van piepkleine gele bloemen op rechte stralen boven een gegroefde steel](https://tuinontwerp.app/images/blog/pastinaak-bloom-db70c980.webp)
*Bloei*

![Eén rijp vruchtscherm van pastinaak begin september, met platte, ovale, lichtbruine vruchten met een smalle vleugelrand op strokleurige stralen](https://tuinontwerp.app/images/blog/pastinaak-fruit-90d86b61.webp)
*Vrucht*

## Hoe herken je deze plant?

Begin bij het blad. Dat is geelgroen en enkel of soms dubbel geveerd. Aan één
steel zitten 5 tot 11 eironde deelblaadjes, gelobd en grof getand. De
bovenkant glanst vaak.

De bloeistengel staat rechtop. Die is kantig, gegroefd en kort behaard. De
hele plant heeft een duidelijke eigen geur.

Bovenaan staan platte schermen op 5 tot 20 lange steeltjes. De gele
bloempjes zijn maar anderhalve millimeter groot. Hun kroonblaadjes krullen aan de top naar
binnen. Daarna komen platte, eivormige vruchten van 5 tot 8 millimeter, met
een smalle vleugel.

Let op venkel, die ook gele schermen heeft. Venkel heeft heel fijn blad, zo
dun als draad. Pastinaak heeft brede, getande deelblaadjes. Soms zie je
brandpastinaak op braakliggende grond, een ondersoort. Bij die plant is de
stengel onderaan weinig of niet gegroefd.

## Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Pastinaak groeit het best in de volle zon: meer dan zes uur directe zon per
dag rond midzomer. Met drie tot zes uur, halfschaduw, lukt het ook. In het
wild staat pastinaak in bermen, op dijken, in ruigten en in vochtig hooiland.

Drie plekken in een tuin passen slecht:

- **Een border die je net hebt bemest.** Verse mest of compost laat de
  penwortel vertakken.
- **Zware, vaste grond vol stenen.** De lange penwortel komt daar moeilijk
  doorheen. Maak de grond eerst los.
- **Pal langs een smal pad.** Loop je er in de zomer met blote armen of benen
  langs, dan kun je het sap op je huid krijgen.

In januari staat er na de bloei alleen een droge, strokleurige stengel met
lege schermen.

![Een smalle border voor een houten schutting in twee helften: links in juli een groep bloeiende pastinaak met gele schermen, rechts dezelfde border in januari met alleen droge, strokleurige stengels en lege schermen, met aan beide uiteinden een groene buxusbol](https://tuinontwerp.app/images/blog/pastinaak-1-d14f9d08.webp)
*Dezelfde border in juli en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.*

Een plek uit de buurt van het pad zoek je in de app, op een plan van je eigen
perceel. Dat perceel komt op schaal uit het Kadaster, met de huizen van de
buren erbij.

## Planten en verzorgen

Zaai pastinaak in maart, april of begin mei direct op de plek, een centimeter
diep. Een jong plantje van de kwekerij kan ook. Laat tussen twee planten zo'n
50 centimeter vrij, want zo breed kan één plant worden. Op de dag van zaaien
oogt dat als een lege plek. Die ruimte heeft de bloeistengel in het tweede
jaar nodig. Geef in droge weken water, tot de jonge planten goed staan.

| Wanneer | Wat je doet |
| --- | --- |
| Augustus en september, na de bloei | De schermen laten staan: rupsen eten van de bloemen en de vruchten |
| Winter of vroeg voorjaar | De dode stengel afknippen |

Meer snoeiwerk vraagt pastinaak niet. Draag wel handschoenen als je aan de
plant werkt, zeker op een zonnige dag.

Veel vogelsoorten broeden van maart tot en met juli. Veel soorten hebben meer
dan één broedsel en gaan door tot in augustus. Kijk in die maanden dus eerst
rond voordat je een stengel weghaalt.

## Wat als het misgaat?

**Er komen geen bloemen.** In het eerste jaar is dat normaal. Wil je elke
zomer bloei, zaai dan elk jaar opnieuw.

**De plant gaat na de bloei dood.** Dat hoort erbij en is geen ziekte. Laat de
dode stengel staan tot de winter.

**Er komt niets op na het zaaien.** Pastinaak kiemt traag: de kiemplantjes
verschijnen pas na 14 tot 30 dagen. Oud zaad kiemt slecht, dus koop elk jaar
vers zaad.

**Er zitten gangen of bruine plekken in de wortel.** Dat zijn maden van de
wortelvlieg, of pastinaakkanker, een ziekte van de wortel. Vooral in de
moestuin is dat een probleem, omdat je daar de wortel oogst.

## Wat hebben vogels en insecten eraan?

Pastinaak is een waardplant van de koninginnenpage, een dagvlinder. De rups
eet vooral van peen en van andere schermbloemen. De koninginnenpage vliegt in
twee generaties, van eind april tot half september. In Nederland is de vlinder
vrij schaars en je ziet hem vooral in de zuidelijke helft.

Ook de schermbloemdwergspanner, een nachtvlinder, leeft op pastinaak. De rups
van de schermbloemdwergspanner eet van half mei tot oktober van de bloemen en
de vruchten. Deze nachtvlinder is vrij algemeen, verspreid over het hele land.

Welke vogels iets aan pastinaak hebben, is niet goed beschreven.

## Giftig of eetbaar?

Pastinaak is licht giftig, voor de huid. Het sap maakt de huid gevoelig voor
zonlicht. Komt het sap op je huid en schijnt daarna de zon erop, dan kan de
huid ontsteken. Niet iedereen reageert zo.

> **Weetje**
>
> De pastinaak uit de groentewinkel is een gekweekte vorm van deze soort. Die
> gekweekte wortel wordt zo'n 20 centimeter lang. Je eet hem rauw of gekookt.
> De smaak is zoet, een beetje naar anijs.

De foto's op deze pagina zijn met AI gemaakt, naar echte foto's en beschrijvingen van deze plant.

## Veelgestelde vragen

### Hoe hoog wordt pastinaak?

De bloeistengel wordt 60 centimeter tot 1,2 meter hoog. Die komt pas in het tweede jaar. Het eerste jaar maakt de plant alleen blad.

### Is wilde pastinaak giftig?

Licht giftig, voor de huid. Het sap maakt de huid gevoelig voor zonlicht, en dan kan de huid ontsteken. Niet iedereen reageert zo.

### Wanneer bloeit pastinaak?

Van juli tot september, in het tweede jaar na het zaaien. Na de bloei maakt de plant zaad en sterft af.

### Wanneer zaai je pastinaak?

In maart, april of begin mei, een centimeter diep, direct op de plek. Gebruik vers zaad: oud zaad kiemt slecht.

### Is pastinaak een inheemse plant?

Ja. De wilde pastinaak hoort bij de oorspronkelijke flora van Nederland. Je vindt hem in bermen, op dijken en in ruig grasland.

## Bronnen

- [Duistermaat, Sparrius & Denters, Standaardlijst van de Nederlandse flora 2020 (Gorteria 43)](https://natuurtijdschriften.nl/pub/1019223)
- [NDFF Verspreidingsatlas — Pastinaca sativa subsp. sativa](https://www.verspreidingsatlas.nl/0922)
- [Flora van Nederland — Pastinaak](https://www.floravannederland.nl/planten/pastinaak)
- [Flora van Nederland — Venkel](https://www.floravannederland.nl/planten/venkel)
- [RHS — Pastinaca sativa (parsnip)](https://www.rhs.org.uk/plants/24473/pastinaca-sativa/details)
- [RHS — How to grow parsnips](https://www.rhs.org.uk/vegetables/parsnips/grow-your-own)
- [RHS — Shade gardening (definities zon en schaduw)](https://www.rhs.org.uk/advice/profile?pid=934)
- [Imkerpedia — Drachtplanten](https://www.imkerpedia.nl/wiki/index.php/Drachtplanten)
- [Pollennieuws / Flora van Nederland — Aandachtspunten hooikoorts vriendelijke tuin](https://www.pollennieuws.nl/post/?permalink=aandachtspunten-hooikoorts-vriendelijke-tuin)
- [PFAF — Pastinaca sativa](https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Pastinaca+sativa)
- [De Vlinderstichting — Pastinaak](https://www.vlinderstichting.nl/plants/pastinaak/)
- [De Vlinderstichting — Koninginnenpage](https://www.vlinderstichting.nl/vlinder/koninginnenpage/)
- [De Vlinderstichting — Schermbloemdwergspanner](https://www.vlinderstichting.nl/vlinder/schermbloemdwergspanner/)
- [Vogelbescherming — Snoeien in het broedseizoen, mag dat?](https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/snoeien-in-het-broedseizoen-mag-dat)
- [RIVM, Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum — Seizoengebonden vergiftigingen](https://www.rivm.nl/sites/default/files/2018-11/Seizoengebonden%20vergiftigingen.pdf)
- [De Cruydt-Hoeck — Pastinaak (prijs)](https://www.cruydthoeck.nl/pastinaak-pastinaca-sativa-subsp.-sativa)
- [Yarinde — Pastinaak (prijs)](https://yarinde.nl/products/pastinaak-pastinaca-sativa-sativa-moestuinplant)
- [Wikimedia Commons — Blad: foto van NY State IPM Program at Cornell University from New York, USA (CC BY 2.0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pastinaca_sativa_-_leaf_%2818872891670%29.jpg)
- [Wikimedia Commons — Bloei: foto van AnRo0002 (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20150602Pastinaca_sativa1.jpg)
- [Wikimedia Commons — Vrucht: foto van AnRo0002 (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20120908Pastinak_Hockenheim1.jpg)

## Lees ook

- [Duizendblad planten: standplaats, verzorging en insecten](https://tuinontwerp.app/nl/blog/duizendblad) - Duizendblad (Achillea millefolium): inheemse vaste plant van 15 tot 50 cm, wit bloeiend van juni tot november. Waar je het zet, wat het kost en wat er misgaat. (2026-09-25)
- [Kamgras planten: standplaats, zaaien en verzorgen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/kamgras) - Kamgras (Cynosurus cristatus): inheems gras van 20 tot 60 cm met smalle kamvormige aren in juni en juli. Waar het groeit, hoe je het zaait en wat er misgaat. (2026-09-27)
- [Koningskaars: herkennen, planten en verzorgen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/koningskaars) - Koningskaars (Verbascum thapsus) is een inheemse, tweejarige plant tot 2 m hoog. Hoe je hem herkent, waar hij groeit, wat hij kost en wat je doet bij problemen. (2026-09-28)
- [Meer over een- en tweejarigen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/planten/een-en-tweejarigen)