# Speenkruid

> Speenkruid (Ficaria verna): inheemse voorjaarsplant van 5 tot 30 cm, geel van maart tot mei. Over de plek, het planten, het woekeren en of het giftig is.

Canonical: https://tuinontwerp.app/nl/blog/speenkruid
Last updated: 2026-09-28

*Ficaria verna*

![Eén lage plek speenkruid in een kaal bed voor een houten schutting, eind maart, met glanzend hartvormig blad en veel gele sterbloemen](https://tuinontwerp.app/images/blog/speenkruid-3295a79f.webp)

Gepubliceerd: 2026-09-28

Speenkruid (Ficaria verna) is een inheemse, lage voorjaarsplant van 5 tot 30
centimeter. Van maart tot mei bloeit het met glanzend gele sterbloemen boven
hartvormig blad. De plant houdt van een vochtige, voedselrijke grond in
halfschaduw. Met kleine knolletjes breidt speenkruid zich snel uit tot een dicht
tapijt.

## In het kort

| Kenmerk | Speenkruid |
| --- | --- |
| Hoogte | 5 tot 30 cm |
| Breedte | 10 tot 50 cm per plant |
| Volgroeid na | 1 tot 2 jaar |
| Zon | Halfschaduw tot schaduw |
| Grond | Vochtig en voedselrijk, liefst leem of klei |
| Water | Gemiddeld: vochtig in het voorjaar |
| Onderhoud | Weinig: snoeien hoeft niet |
| Bloei | Maart tot mei, geel |
| Voor bijen | Ja: nectar en stuifmeel, maart tot mei |
| Hooikoorts | Niet of zwak allergeen |
| Blad | Valt af in de zomer |
| Winterhard | Ja |
| Inheems | Ja |
| Giftig | Licht giftig: het sap kan de huid irriteren |
| Prikt of brandt | Nee |
| Prijs jong | Ongeveer € 2,35 tot € 3,50 per plant, 10 tot 30 cm hoog |
| Prijs groot | Niet te koop |

- **Blad**: februari t/m mei
- **Bloei**: maart t/m mei
- **Vrucht**: geen opvallende vruchten

![Een jong rozet van speenkruid in februari: glanzende, ongedeelde hartvormige bladeren aan lange stelen, met een gladde rand, op vochtige grond tussen gras](https://tuinontwerp.app/images/blog/speenkruid-leaf-331723b4.webp)
*Blad*

![Drie open bloemen van speenkruid in maart: platte, glanzend gele sterren met acht smalle kroonbladen boven het eigen hartvormige blad](https://tuinontwerp.app/images/blog/speenkruid-bloom-04d4b2d4.webp)
*Bloei*

## Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar het blad. Elk blad zit aan een lange steel en is hartvormig of
rond. De rand is glad of licht gegolfd, zonder tanden. Het blad glimt en voelt
wat vlezig. Soms zit er een donkere tekening op.

De bloemen staan elk op een eigen steel en zijn 2 tot 3 centimeter breed. Ze
hebben acht tot twaalf smalle kroonbladen, die elkaar niet overlappen.
Daaronder zitten drie, soms vier groene kelkbladen. Vruchten zie je bijna nooit.
In de oksels van de bladeren groeien wel kleine, ronde knolletjes.

Speenkruid lijkt op de dotterbloem, die ook glanzend geel bloeit boven
hartvormig blad. Kijk naar de rand van het blad en naar de bloem. Dotterbloem
heeft getand blad tot 15 centimeter breed en meestal vijf brede bloemblaadjes.
Bij speenkruid is de rand glad of golvend en zijn de kroonbladen smal.

## Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Speenkruid wil halfschaduw tot schaduw. Halfschaduw betekent 3 tot 6 uur
directe zon per dag rond midzomer. Een plek onder bomen die laat blad krijgen,
past ook. In maart valt daar nog veel licht op de grond, en juist dan groeit en
bloeit speenkruid. De grond is vochtig en voedselrijk. In het wild staat het in
loofbossen, heggen, bermen en op beschaduwde gazons.

Hier past speenkruid slecht:

- **Op droog, zuur zand.** De plant wil een grond die in het voorjaar vochtig
  blijft. Zure grond vermijdt speenkruid.
- **In een siergazon.** De knolletjes verspreiden zich door het gras, en zo
  ontstaan grote plakkaten.
- **Tussen lage vaste planten in een border.** Het dichte tapijt remt de groei
  van de planten ernaast.

Van de voorzomer tot in de winter is van speenkruid niets boven de grond te
zien. De plant zit dan als knolletjes in de grond.

![Een border voor een houten schutting in twee helften: links in maart een lage plek speenkruid met gele sterbloemen naast twee buxusbollen, rechts in januari kale grond met bruin blad en één buxusbol](https://tuinontwerp.app/images/blog/speenkruid-1-3c364e7d.webp)
*Dezelfde border in maart en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.*

In de app kies je op een schaaltekening van je eigen kavel, met je huis en de
buurhuizen erbij, welke hoek je aan het speenkruid geeft.

## Planten en verzorgen

Kwekers verkopen speenkruid als plantje in een kleine pot. Plant het in het
voorjaar, als er blad aan zit. Na de bloei zie je niet meer waar het staat.

Zet de plantjes zo'n 26 centimeter uit elkaar. Dat zijn er 11 tot 15 per
vierkante meter. Op plantdag lijkt dat kaal, maar de knolletjes vullen de gaten
vanzelf. Houd de grond in het eerste voorjaar vochtig, zeker in een droge maand.

Snoeien hoeft niet.

## Wat als het misgaat?

**Het speenkruid neemt het gazon of de border over.** Bij het wieden breken
knolletjes makkelijk los, en elk los knolletje wordt een nieuwe plant. Trek het
blad weg zodra het verschijnt, dat verzwakt de plant. Wied voor de bloei en
woel de grond niet om. Een bed kun je ook een paar seizoenen afdekken met
karton en 10 centimeter mulch. In een border helpt een dichte, groenblijvende
bodembedekker, zoals [kleine maagdenpalm](https://tuinontwerp.app/nl/blog/kleine-maagdenpalm). Veel
onkruidbestrijders werken er slecht op.

**De bloemen blijven dicht.** Bij grijs of regenachtig weer gaan ze niet open.
Ook op een zonnige dag gaan ze pas rond negen uur 's ochtends open. Om vijf uur
's middags zijn ze weer dicht. Je hoeft er niets aan te doen.

**Het blad wordt geel en verdwijnt.** Dat hoort erbij. Na de bloei sterft het
deel boven de grond in de voorzomer af.

**Er ligt een wit laagje op het blad.** Dat is meeldauw, een schimmel. Die komt
vooral voor op drogere grond.

## Wat hebben vogels en insecten eraan?

De witringuil, een nachtvlinder, gebruikt speenkruid als waardplant. De rups
eet van april tot juni van speenkruid en van andere planten. De vlinder zelf
vliegt van half maart tot eind april. In Nederland is de witringuil zeldzaam en
ernstig bedreigd. Je ziet hem af en toe in het zuiden en oosten van het land.

Een vaste band tussen speenkruid en een bepaalde vogel is niet beschreven.

## Giftig of eetbaar?

Speenkruid is licht giftig. De hele plant bevat zwakke gifstoffen, die
schadelijk zijn als je ze eet. In de loop van de lente neemt het gehalte in de
plant toe. Het sap kan de huid irriteren. Wied je veel speenkruid, draag dan
handschoenen.

De foto's op deze pagina zijn met AI gemaakt, naar echte foto's en beschrijvingen van deze plant.

## Veelgestelde vragen

### Is speenkruid giftig?

Ja, licht. De hele plant bevat zwakke gifstoffen die schadelijk zijn als je ze eet, en het sap kan de huid irriteren. In de loop van de lente neemt het gehalte toe.

### Hoe kom je van speenkruid af?

Trek het blad weg zodra het verschijnt en wied voor de bloei, zonder de grond om te woelen. Losse knolletjes groeien anders uit tot nieuwe planten. Een bed kun je een paar seizoenen afdekken met karton en 10 cm mulch.

### Waar groeit speenkruid het best?

In halfschaduw tot schaduw, op een vochtige en voedselrijke grond. Onder bomen die laat blad krijgen, valt in maart nog veel licht op de grond.

### Wanneer bloeit speenkruid?

Van maart tot mei. De bloemen gaan alleen open bij helder weer. Bij grijs weer, vroeg in de ochtend en laat op de middag blijven ze dicht.

### Is speenkruid een inheemse plant?

Ja. Speenkruid is oorspronkelijk inheems in Nederland. In het wild groeit het in loofbossen, heggen, bermen en op beschaduwde gazons.

## Bronnen

- [Duistermaat, Sparrius & Denters, Standaardlijst van de Nederlandse flora 2020 (Gorteria 43)](https://natuurtijdschriften.nl/pub/1019223)
- [NDFF Verspreidingsatlas — Ficaria verna](https://www.verspreidingsatlas.nl/1047)
- [Flora van Nederland — Gewoon speenkruid](https://www.floravannederland.nl/planten/gewoon_speenkruid)
- [Flora van Nederland — Speenkruid (gastblog)](https://www.floravannederland.nl/home/gast_bloggers/gast_bloggers_post/?permalink=speenkruid---ficaria-verna)
- [Wilde planten in Nederland en België — Gewoon speenkruid](https://www.wilde-planten.nl/gewoonspeenkruid.htm)
- [NDFF Verspreidingsatlas — Caltha palustris (dotterbloem)](https://www.verspreidingsatlas.nl/0187)
- [RHS — Ficaria verna (lesser celandine)](https://www.rhs.org.uk/plants/337208/ficaria-verna/details)
- [RHS — Lesser celandine (weeds)](https://www.rhs.org.uk/weeds/celandine)
- [RHS — Shade gardening (definities zon en schaduw)](https://www.rhs.org.uk/advice/profile?pid=934)
- [PFAF — Ficaria verna](https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Ficaria+verna)
- [Imkerpedia — Drachtplanten](https://www.imkerpedia.nl/wiki/index.php/Drachtplanten)
- [Pollennieuws / Flora van Nederland — Aandachtspunten hooikoorts vriendelijke tuin](https://www.pollennieuws.nl/post/?permalink=aandachtspunten-hooikoorts-vriendelijke-tuin)
- [De Vlinderstichting — Witringuil](https://vlinderstichting.nl/vlinder/witringuil/)
- [De Cruydt-Hoeck — Gewoon speenkruid](https://www.cruydthoeck.nl/gewoon-speenkruid-ficaria-verna)
- [Tuincentrum Soontiëns — Ficaria verna (prijs)](https://tuincentrumsoontiens.nl/webshop/tuinplanten/inheemse-planten/inheemse-planten-stadsnatuur-producten/ficaria-verna/)
- [Ecoflora — Speenkruid (prijs)](https://www.ecoflora.be/nl/speenkruid-ranunculus-ficaria-inheemse-vaste-plant-ecoflora-2340)
- [Yarinde — Speenkruid (plantafstand)](https://yarinde.nl/products/ranunculus-ficaria)
- [GroenRijk Plantengids — Speenkruid (plantafstand)](https://www.groenrijk.nl/plantengids/plant/vaste+plant/ranunculus-ficaria)
- [Wikimedia Commons — Blad: foto van Chris Armstrong (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ficaria_verna_112574865.jpg)
- [Wikimedia Commons — Bloei: foto van AnRo0002 (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20170323Ficaria_verna1.jpg)

## Lees ook

- [Daslook planten: standplaats, verzorgen en herkennen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/daslook) - Daslook (Allium ursinum): inheemse bol van 20 tot 40 cm met witte sterbloemen van april tot juni. Waar hij groeit, hoe je hem plant en hoe je hem herkent. (2026-09-27)
- [Lelietje-van-dalen: planten, verzorgen en giftige bessen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/lelietje-van-dalen) - Lelietje-van-dalen (Convallaria majalis) is een inheemse bosplant van 15 tot 30 cm hoog. Waar de plant goed groeit, wat ze kost en welke delen giftig zijn. (2026-09-27)
- [Bosanemoon: herkennen, planten en verzorgen onder bomen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/bosanemoon) - Bosanemoon (Anemone nemorosa): inheemse voorjaarsbloeier van 5 tot 25 cm, wit van maart tot mei. Over de plek, het planten, wat misgaat en of hij giftig is. (2026-09-28)
- [Meer over bollen en knollen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/planten/bollen-en-knollen)