# Sporkehout > Sporkehout (Frangula alnus): inheemse struik van 1,5 tot 5 meter zonder doorns, met bessen die van groen via rood naar zwart gaan. Zo plant en verzorg je hem. Canonical: https://tuinontwerp.app/nl/blog/sporkehout Last updated: 2026-09-28 *Frangula alnus* ![Eén sporkehout als losse struik op een gazon voor een houten schutting, in augustus, met groene, rode en zwarte bessen tussen het glanzende blad](https://tuinontwerp.app/images/blog/sporkehout-c446a5cb.webp) Gepubliceerd: 2026-09-28 Sporkehout (Frangula alnus) is een inheemse struik zonder doorns, 1,5 tot 5 meter hoog. Van mei tot september bloeien er kleine groenige bloempjes aan. De bessen kleuren eerst groen, dan rood en ten slotte zwart. De struik wil vochtige, liefst wat zure grond, in de zon of in halfschaduw. ## In het kort | Kenmerk | Sporkehout | | --- | --- | | Hoogte | 1,5 tot 5 m, soms hoger | | Breedte | 2,5 tot 4 m | | Volgroeid na | 5 tot 10 jaar | | Zon | Zon tot halfschaduw | | Grond | Vochtig tot nat, liefst zuur | | Water | Veel: houdt van vochtige grond | | Onderhoud | Weinig: een losse struik hoeft geen snoei | | Bloei | Mei tot september, groenig wit, onopvallend | | Voor bijen | Ja: veel nectar en stuifmeel, mei tot september | | Hooikoorts | Niet of zwak allergeen | | Blad | Valt af in de herfst | | Winterhard | Ja | | Inheems | Ja | | Giftig | Vooral de bessen: schadelijk als je ze eet | | Prikt of brandt | Nee | | Prijs jong | Ongeveer € 1,26 tot € 2,86 per stuk, 30-80 cm, kale wortel | | Prijs groot | Ongeveer € 22,34 tot € 36,86 per stuk, 100-150 cm, in een pot | - **Blad**: april t/m oktober - **Bloei**: mei t/m september - **Vrucht**: juli t/m oktober ![Twijg van het sporkehout in juni met brede eironde bladeren, een gave rand en nerven die naar de top toe buigen](https://tuinontwerp.app/images/blog/sporkehout-leaf-fc6d4679.webp) *Blad* ![Klein trosje groenig witte stervormige bloempjes en ronde groene knopjes in de bladoksel van een sporkehouttwijg](https://tuinontwerp.app/images/blog/sporkehout-bloom-94d76794.webp) *Bloei* ![Twijg van het sporkehout eind augustus met een groene, twee rode en een glanzend zwarte bes aan dunne rode steeltjes](https://tuinontwerp.app/images/blog/sporkehout-fruit-17b7fcdf.webp) *Vrucht* ## Hoe herken je deze plant? Kijk eerst naar de takken. Sporkehout heeft nergens doorns. De schors is donkerbruin tot zwartpaars, en de zijtakken staan verspreid langs de stam. Het blad is eirond met een spitse top en een gladde, gave rand. Elk blad is 2 tot 5 centimeter lang en glanzend groen. Tel de nerven: 7 tot 9 paar, die naar de rand toe naar voren buigen. De bloempjes zijn ongeveer 5 millimeter groot. Ze zijn groenig en van binnen witachtig. Er zitten er 1 tot 10 bij elkaar in de bladoksel, de plek waar het blad aan de twijg vastzit. Een bes is 0,6 tot 1 centimeter groot. Hij begint lichtgroen, wordt helderrood en is rijp als hij zwart is. Pas op voor de wegedoorn. Daar eindigen de takken vaak in een doorn, en de bladeren staan tegenover elkaar. Die bladrand is fijn gezaagd, en de bessen gaan van groen naar zwart. Er bestaat ook een kweekvorm, 'Aspleniifolia', met smalle, veerachtige blaadjes. ## Standplaats: waar groeit deze soort het best? Sporkehout groeit in de zon en in halfschaduw. Een plek met minstens drie uur directe zon op een midzomerdag is al goed. De grond mag vochtig tot nat zijn, het liefst wat zuur. In het wild staat de struik in moerasbossen, op de heide en langs bosranden. Hier gaat het minder goed: - **Een voortuin op droog zand.** De struik wil vochtige grond, en die droogt daar in de zomer uit. - **Een smalle strook langs een pad.** Sporkehout wordt breder dan de meeste paden en hangt er dan overheen. In de herfst kleurt het blad geel of rood. Daarna staat de struik kaal, als een bosje rechte, donkere takken. ![Eén border voor een houten schutting met een sporkehout: links in mei vol fris groen blad, rechts in januari als kaal bosje rechte donkere takken, met een buxusbol aan elk uiteinde](https://tuinontwerp.app/images/blog/sporkehout-1-25740b15.webp) *Dezelfde border in mei en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.* Of er tussen je terras en de schutting plek genoeg is, zie je in de app. Je eigen kavel staat daar op schaal, met de huizen eromheen. ## Planten en verzorgen Het goedkoopst is een jong plantje met kale wortels: zonder pot en zonder aarde. Plant het tussen de bladval en het eind van de winter. Zet de struik zo diep dat de wortelhals, waar de wortels uit de stam komen, gelijk ligt met de grond. Houd tussen twee losse struiken 2,5 tot 4 meter aan. Op plantdag lijkt dat een lege vlakte. Als de struiken volgroeid zijn, raken de takken elkaar. Voor een haag zijn het 6 struiken per meter. Geef de eerste twee jaar water als het lang droog is. | Wanneer | Wat je doet | | --- | --- | | Vroeg in het voorjaar | Knip een haag van sporkehout in vorm | Een losse struik hoeft bijna nooit gesnoeid te worden. De bloemen komen aan jong hout, dus na een snoeibeurt bloeit hij gewoon. Van maart tot en met juli broeden veel vogels, en veel soorten gaan door tot in augustus. Ga je in die tijd knippen, kijk dan eerst of er een nest tussen de takken zit. ## Wat als het misgaat? **Er zitten gaten in het blad en je ziet groene rupsen.** Dat kunnen rupsen van de citroenvlinder zijn. Ze worden tot 33 millimeter lang en zijn groen met fijne zwarte spikkels. Er hoeft niets te gebeuren. **Je ziet de struik nooit bloeien.** De bloempjes zijn klein en groenig. Tussen het blad vallen ze bijna niet op. Kijk in juni van dichtbij in de bladoksels. **Het blad hangt slap in een droge zomer.** Voor sporkehout is de grond dan te droog. Geef een paar keer flink water, zodat de grond goed nat wordt. Verder heeft de struik zelden last van ziekten of plagen. ## Wat hebben vogels en insecten eraan? Sporkehout is waardplant van de citroenvlinder: de plant waar de rupsen van eten. Het vrouwtje legt haar eitjes los onder jonge blaadjes, vooral op jonge struiken op een open, zonnige plek. De vlinder vliegt van eind juni tot begin oktober, en na de winter weer vanaf februari. Ook het boomblauwtje legt in het voorjaar zijn eitjes vooral op sporkehout en [hulst](https://tuinontwerp.app/nl/blog/hulst). De rupsen eten van de bloemknoppen en de jonge vruchten. Voor de sporkehoutspanner is de struik eveneens waardplant. De eikenpage komt op de nectar af. Merel, zanglijster en zwartkop eten de bessen. ## Giftig of eetbaar? Sporkehout is schadelijk als je het eet, en vooral de bessen zijn dat. Verse schors geeft hevige diarree. Eetbare delen van de plant zijn niet bekend. De foto's op deze pagina zijn met AI gemaakt, naar echte foto's en beschrijvingen van deze plant. ## Veelgestelde vragen ### Hoe groot wordt sporkehout? Sporkehout wordt 1,5 tot 5 meter hoog en 2,5 tot 4 meter breed. Een jonge struik is na 5 tot 10 jaar volgroeid. ### Heeft sporkehout doorns? Nee, sporkehout heeft nergens doorns. De wegedoorn, die erop lijkt, heeft takken die vaak in een doorn eindigen. ### Is sporkehout giftig? Ja. De plant is schadelijk als je hem eet, vooral de bessen. Eetbare delen zijn niet bekend. ### Wanneer snoei je sporkehout? Een losse struik hoeft bijna nooit gesnoeid te worden. Een haag knip je vroeg in het voorjaar in vorm. De bloemen komen aan jong hout, dus de struik bloeit daarna gewoon. ### Is sporkehout goed voor vlinders? Ja. De rupsen van de citroenvlinder en het boomblauwtje leven op sporkehout. Merel, zanglijster en zwartkop eten de bessen. ## Bronnen - [Duistermaat, Sparrius & Denters, Standaardlijst van de Nederlandse flora 2020 (Gorteria 43)](https://natuurtijdschriften.nl/pub/1019223) - [NDFF Verspreidingsatlas — Frangula alnus](https://www.verspreidingsatlas.nl/0530) - [Flora van Nederland — Sporkehout](https://www.floravannederland.nl/planten/sporkehout) - [Flora van Nederland — Wegedoorn](https://www.floravannederland.nl/planten/wegedoorn) - [RHS — Frangula alnus (alder buckthorn)](https://www.rhs.org.uk/plants/158867/frangula-alnus/details) - [RHS — Frangula alnus 'Aspleniifolia'](https://www.rhs.org.uk/plants/218497/frangula-alnus-aspleniifolia/details) - [RHS — Shade gardening (definities zon en halfschaduw)](https://www.rhs.org.uk/advice/profile?pid=934) - [RHS — Planting hedges](https://www.rhs.org.uk/plants/types/hedges/planting) - [Plants For A Future — Frangula alnus](https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Frangula+alnus) - [Imkerpedia — Drachtplanten](https://www.imkerpedia.nl/wiki/index.php/Drachtplanten) - [Pollennieuws — Aandachtspunten hooikoorts vriendelijke tuin](https://www.pollennieuws.nl/post/?permalink=aandachtspunten-hooikoorts-vriendelijke-tuin) - [De Vlinderstichting — Citroenvlinder](https://www.vlinderstichting.nl/vlinder/citroenvlinder/) - [De Vlinderstichting — Boomblauwtje](https://www.vlinderstichting.nl/vlinder/boomblauwtje/) - [Vogelbescherming — De vuilboom: geen lust voor het oog?](https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/de-vuilboom-geen-lust-voor-het-oog) - [Vogelbescherming — Snoeien in het broedseizoen, mag dat?](https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/snoeien-in-het-broedseizoen-mag-dat) - [Directplant — Sporkehout, bosplantsoen (prijs per maat, plantafstand)](https://www.directplant.nl/sporkehout.html) - [Garmundo — Sporkehout, blote wortel (prijs)](https://www.garmundo.nl/collections/sporkehout-frangula-alnus) - [Planta — Frangula alnus 125-150 cm (prijs)](https://www.planta.nl/frangula-alnus/125-150.-c7.5) - [Wikimedia Commons — Blad: foto van AnRo0002 (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20150710Frangula_alnus1.jpg) - [Wikimedia Commons — Bloei: foto van AnRo0002 (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20180609Frangula_alnus1.jpg) - [Wikimedia Commons — Vrucht: foto van David Perez (CC BY 3.0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rhamnus_frangula_01_by-dpc.jpg) ## Lees ook - [Sleedoorn planten: standplaats, bloei en verzorging](https://tuinontwerp.app/nl/blog/sleedoorn) - Sleedoorn (Prunus spinosa): inheemse doornstruik van 1,5 tot 3 meter die vanaf eind maart wit bloeit, nog voor het blad. Waar hij past en hoe je hem verzorgt. (2026-09-27) - [Hulst planten: standplaats, snoeien en bessen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/hulst) - Hulst (Ilex aquifolium): inheemse struik of kleine boom tot 10 m, groen in de winter, met stekelig blad en rode bessen. Waar hij goed staat en wat hij kost. (2026-09-27) - [Duindoorn planten: standplaats, bessen en verzorgen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/duindoorn) - Duindoorn (Hippophae rhamnoides): inheemse doornstruik van 1,2 tot 4,5 meter met zilvergrijs blad en oranje bessen. Standplaats, prijs, snoei en problemen. (2026-09-28) - [Meer over bloei- en besheesters](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/planten/heesters/bloei-en-besheesters)