# Tongvaren > Tongvaren (Asplenium scolopendrium): inheemse, wintergroene varen van 15 tot 60 cm voor een schaduwplek. Zo herken je hem, plant je hem en red je hem. Canonical: https://tuinontwerp.app/nl/blog/tongvaren Last updated: 2026-09-28 *Asplenium scolopendrium* ![Eén tongvaren als losse pol in een lege border met houtsnippers voor een oude bakstenen muur, in juni, met glanzende, hele, tongvormige bladeren met een gegolfde rand](https://tuinontwerp.app/images/blog/tongvaren-7b975342.webp) Gepubliceerd: 2026-09-28 Tongvaren (Asplenium scolopendrium) is een inheemse varen met hele, tongvormige bladeren. Die bladeren blijven de hele winter groen. De plant wordt 15 tot 60 cm hoog en groeit in schaduw of halfschaduw op vochtige grond. In het wild staat tongvaren op oude, natte muren en in loofbossen. Een pol wordt tot een halve meter breed. ## In het kort | Kenmerk | Tongvaren | | --- | --- | | Hoogte | 0,15 tot 0,6 m | | Breedte | Tot 0,5 m | | Volgroeid na | 5 tot 10 jaar | | Zon | Halfschaduw tot schaduw | | Grond | Vochtig, rijk aan humus, liefst kalkrijk | | Water | Gemiddeld: vochtig, niet nat | | Onderhoud | Weinig: één knipbeurt in het vroege voorjaar | | Bloei | Bloeit niet, vormt sporen | | Voor bijen | Nee: tongvaren bloeit niet | | Hooikoorts | Geen stuifmeel | | Blad | Blijft groen | | Winterhard | Ja | | Inheems | Ja | | Giftig | Nee, geen vergiftiging bekend | | Prikt of brandt | Nee | | Prijs jong | Ongeveer € 3,10 tot € 5,66 per stuk, potplantje van 5-10 cm | | Prijs groot | Ongeveer € 7,50 tot € 7,95 per stuk, 10-20 cm, in een pot | - **Blad**: het hele jaar - **Bloei**: geen opvallende bloei - **Vrucht**: geen opvallende vruchten ![Een paar glanzend groene bladeren van tongvaren uit één hart: hele, tongvormige bladen met een lichte middennerf, een licht gegolfde rand en een spitse punt](https://tuinontwerp.app/images/blog/tongvaren-leaf-f6ed9e3c.webp) *Blad* ## Hoe herken je deze plant? Het blad maakt het makkelijk. De meeste varens hebben geveerd blad, maar tongvaren heeft een heel blad, zonder insnijdingen. Zo'n blad wordt meestal 25 tot 30 cm lang, op een weelderige plant ruim 50 cm. Aan de voet is het tot 7 cm breed, met twee lobjes die naar achteren wijzen. Naar de top loopt het spits toe. De rand is glad of licht gegolfd, en het blad glanst. De bladeren staan dicht bij elkaar rechtop in een kring. Op de korte bladsteel zitten bruine, bijna haarachtige schubjes. In april komt nieuw blad opgerold uit de grond. Onder oudere bladeren zie je bruine strepen, twee aan twee langs de zijnerven: daar zitten de sporen. In tuincentra staan ook kweekvormen van deze soort. De Crispum-groep heeft brede bladeren met diep gekrulde randen. Bij de Cristatum-groep is de top gekamd en vertakt. Wil je de wilde tongvaren, kies dan een plant met een gave, hooguit licht gegolfde rand en één spitse punt. ## Standplaats: waar groeit deze soort het best? Tongvaren wil schaduw of halfschaduw, met hooguit drie uur zon per dag. De grond is vochtig maar niet drassig, rijk aan humus en liefst kalkrijk. Klei, leem en zand gaan alle drie. In het wild groeit de varen op oude, vochtige muren van sluizen, grachten en kades. Ook in bossen op dood hout en langs beschaduwde greppels kom je hem tegen. > **Weetje** > > Tongvaren groeit ook in oude waterputten. Zelfs in rioolputten is de varen > gevonden. Twee soorten plekken maken deze varen het leven zuur: - **Een open plek in de felle middagzon.** Scherp zonlicht rond het middaguur beschadigt het blad. - **Een border op zand die in de zomer uitdroogt.** Deze varen wil grond die vochtig blijft. In de winter blijft het blad gewoon staan. Zo houdt een hoek met tongvaren ook in januari een groene pol. Twijfel je hoeveel tongvarens er in een hoek bij de schutting passen? Zet ze in de app op je eigen perceel. De app tekent de plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat. Zet de breedte daarna op 0,5 m. ## Planten en verzorgen Kwekerijen verkopen tongvaren in een pot. Planten kan het hele jaar, zolang de grond niet bevroren is. Het voorjaar en de herfst werken het best: dan slaat een varen aan voor het heet of koud wordt. Begraaf alleen de wortels: de voet van de bladeren blijft boven de grond. Reken op negen planten per vierkante meter, zo'n 33 cm uit elkaar. Op plantdag staan de potjes dan nog los. Na een paar jaar raken de bladeren van twee buren elkaar. Geef het eerste jaar geregeld water, en leg elk voorjaar een laag compost rond de voet. | Wanneer | Wat je doet | | --- | --- | | In het vroege voorjaar, voordat de nieuwe bladkrullen opengaan | Bruine en gescheurde bladeren laag bij de grond afknippen | Van maart tot en met juli zitten veel vogels op het nest. Werk je in die maanden in een dichte hoek van de tuin, kijk dan eerst goed rond. ## Wat als het misgaat? **Het blad wordt geel en ziet er verbrand uit.** De varen krijgt te veel zon. Zet hem in de herfst over naar een plek met meer schaduw. **De punten van het blad verdrogen en kleuren bruin.** Hier heeft de varen dorst gehad. Geef in droge weken water rond de voet, niet midden in de pol. **Na een strenge winter is het blad bruin.** Een al te zware en lange vorst houdt tongvaren niet goed uit. Knip het bruine blad in het voorjaar weg. **Er zitten gaten in het jonge blad.** Slakken eten graag van de jonge bladeren. Kijk op een vochtige avond rond de pol. **De plant bloeit maar niet.** Dat hoort zo: tongvaren draagt nooit bloemen en verspreidt zich met sporen. ## Wat hebben vogels en insecten eraan? Welke insecten of vogels iets aan tongvaren hebben, is niet goed beschreven. ## Giftig of eetbaar? Er zijn geen meldingen van vergiftiging door tongvaren. Een aantal varens bevat stoffen die kanker kunnen veroorzaken. Ook bevatten veel varens thiaminase, een enzym dat vitamine B in je lichaam afbreekt. Als voedsel wordt tongvaren niet gebruikt. De foto's op deze pagina zijn met AI gemaakt, naar echte foto's en beschrijvingen van deze plant. ## Veelgestelde vragen ### Hoe groot wordt een tongvaren? Een tongvaren wordt 15 tot 60 cm hoog en tot een halve meter breed. Die maat haalt de plant pas na 5 tot 10 jaar. ### Kan tongvaren in de zon staan? Liever niet. Tongvaren wil schaduw of halfschaduw. Bij meer dan drie uur zon per dag wordt het blad geel en verbrandt het. ### Blijft tongvaren in de winter groen? Ja, het blad blijft de hele winter aan de plant. Maar een al te zware en lange vorst houdt de plant niet goed uit. ### Wanneer knip je tongvaren af? In het vroege voorjaar, voordat het nieuwe blad zich uitrolt. Knip dan alleen de dode en rafelige bladeren bij de voet weg. ### Is tongvaren giftig? Van tongvaren zijn geen vergiftigingen gemeld. Dat maakt de plant niet eetbaar: als voedsel wordt tongvaren niet gebruikt. ## Bronnen - [Duistermaat, Sparrius & Denters, Standaardlijst van de Nederlandse flora 2020 (Gorteria 43)](https://natuurtijdschriften.nl/pub/1019223) - [NDFF Verspreidingsatlas — Asplenium scolopendrium](https://www.verspreidingsatlas.nl/0934) - [Flora van Nederland — Tongvaren](https://www.floravannederland.nl/planten/tongvaren) - [Wilde planten in Nederland en België — Tongvaren](https://www.wilde-planten.nl/tongvaren.htm) - [RHS — Asplenium scolopendrium (hart's tongue fern)](https://www.rhs.org.uk/plants/25910/asplenium-scolopendrium/details) - [RHS — Asplenium scolopendrium Crispum Group 'Golden Queen'](https://www.rhs.org.uk/plants/105050/asplenium-scolopendrium-%28crispum-group%29-golden-queen/details) - [RHS — Asplenium scolopendrium Cristatum Group](https://www.rhs.org.uk/plants/25915/asplenium-scolopendrium-cristatum-group/details) - [RHS — Ferns: growing guide](https://www.rhs.org.uk/plants/types/ferns/growing-guide) - [RHS — Perennials: planting](https://www.rhs.org.uk/plants/types/perennials/planting) - [Plants For A Future — Asplenium scolopendrium](https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Asplenium+scolopendrium) - [Nederlandse Varenvereniging, Wat zijn varens](https://www.varenvereniging.nl/over-varens/wat-zijn-varens/) - [Vogelbescherming — Snoeien in het broedseizoen, mag dat?](https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/snoeien-in-het-broedseizoen-mag-dat) - [Heijnen Planten — Tongvaren, 5-10 cm (prijs en planttijd)](https://www.heijnen-planten.nl/tongvaren-asplenium-scolopendrium-5-10-pot-p9) - [Cruydt-Hoeck — Tongvaren (prijs)](https://www.cruydthoeck.nl/tongvaren-asplenium-scolopendrium) - [Plantentuin Esveld — Asplenium scolopendrium (prijs per maat)](https://esveld.nl/a/product/asplenium-scolopendrium/) - [PlantBezorgd — Tongvaren (prijs per maat)](https://plantbezorgd.nl/product/vaste-planten/asplenium-scolopendrium-tongvaren/) - [Directplant — Tongvaren (aantal per m²)](https://www.directplant.nl/tongvaren-asplenium-scolopendrium.html) - [Wikimedia Commons — Blad: foto van Nicolas Weghaupt (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Asplenium_scolopendrium_leaves.jpg) ## Lees ook - [Koningsvaren: standplaats, planten en verzorgen](https://tuinontwerp.app/nl/blog/koningsvaren) - Koningsvaren (Osmunda regalis): inheemse varen van 1 tot 2,5 meter hoog met roestbruine sporenpluimen. Waar hij groeit, wat hij kost en wat je doet als het misgaat. (2026-09-27) - [Moerasvaren: planten, verzorgen en standplaats](https://tuinontwerp.app/nl/blog/moerasvaren) - Moerasvaren (Thelypteris palustris) is een inheemse varen van 0,5 tot 1 meter voor natte grond. Zo herken je hem, zo plant je hem en dit doe je als het misgaat. (2026-09-28) - [Beemdkroon planten en verzorgen: plek, bijen en prijs](https://tuinontwerp.app/nl/blog/beemdkroon) - Beemdkroon (Knautia arvensis) is een inheemse vaste plant van 30 cm tot 1 m die van juni tot september bloeit. Waar hij past, wat hij kost en hoe je plant. (2026-09-28) - [Meer over varens](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/planten/varens)