# Tuin op het noorden: schaduwplanten per zonuur

> Tuin op het noorden: in een rekenvoorbeeld met rijtjeshuizen krijgt de strook 1 m achter het huis 0 uur zon op 15 mei. Welke schaduwplanten daar passen, per zonuur.

Canonical: https://tuinontwerp.app/nl/blog/tuin-ontwerpen-op-het-noorden
Last updated: 2026-09-24

![Schaduwborder aan de voet van een bakstenen muur met klimop: blauwgroene hosta's, varens en brunnera met zilvergetekend blad en lichtblauwe bloemetjes, naast een klinkerpad](https://tuinontwerp.app/images/blog/tuin-ontwerpen-op-het-noorden-89f49b94.webp)

Gepubliceerd: 2026-09-16

Een tuin op het noorden ligt achter een huis dat tussen de middagzon en de tuin
staat. In een rekenvoorbeeld met rijtjeshuizen en erfgrens krijgt de strook een
meter achter het huis 0,0 uur zon. Brunnera, rode sluiervaren en klimop passen
daar. De hosta wil meer licht. Tuinontwerp.app laat dat zien op een plan van je
eigen perceel.

Die ene strook zegt niets over de rest van de tuin. Bij elke soort staat daarom
het aantal uren waarbij hij past.

## Hoeveel zon krijgt een tuin op het noorden?

Dat verschilt per plek. Drie rekenvoorbeelden van tuinontwerp.app laten het
zien, allemaal voor 15 mei. Waarom die datum en hoe de app rekent, lees je in
[zonuren in je tuin berekenen uit kadasterdata](https://tuinontwerp.app/nl/blog/in-60-seconden-je-zonuren-uitrekenen).

Het eerste is kaal: één vrijstaand huis van zes meter hoog, zonder erfgrens en
zonder buren. Een plek zes meter achter dat huis krijgt daar alle zon van die
dag: ongeveer 15,5 uur, net zoveel als een leeg veld. Dat komt door de stand
van de zon. Half mei komt ze op ten noorden van het oosten en gaat ze onder ten
noorden van het westen. Alleen rond het middaguur wijst de schaduw van het huis
recht naar het noorden. De rest van de dag schijnt de zon om de zijkanten van
een los huis heen.

Een tuin is geen leeg veld. De app zet de erfgrens altijd neer als een wand van
1,8 meter, op elke zijde van het perceel. Juist de lage zon uit het noordoosten
en noordwesten houdt die wand tegen. De twee andere rekenvoorbeelden laten zien
wat dat kost. De rijtjeshuistuin ligt in een rij van zeven huizen van zes meter
hoog, op een perceel van 5,5 meter breed. Het ruime perceel is twintig bij
twintig meter, met één vrijstaand huis van zes meter.

| Plek, op 15 mei                         | Alleen gebouwen  | Met de erfgrens erbij |
| --------------------------------------- | ---------------- | --------------------- |
| Rijtjeshuistuin, 1 m achter het huis    | ongeveer 6,5 uur | 0,0 uur               |
| Rijtjeshuistuin, 3 m achter het huis    | ongeveer 9,5 uur | ongeveer 2,0 uur      |
| Ruim perceel, 8 m achter het huis       | 15,5 uur         | ongeveer 13,2 uur     |
| Ruim perceel, 0,5 m voor de achtergrens | 15,5 uur         | ongeveer 11,0 uur     |

Volle zon begint bij zes uur, schaduw ligt onder de drie uur. Met de erfgrens
erbij liggen de twee plekken in de rijtjeshuistuin dus in de schaduw. De twee
plekken op het ruime perceel liggen in de volle zon.

## Welke schaduwplanten passen in een noordtuin?

Vier soorten uit de plantenlijst van de app staan op schaduw. De tabel zet ze
naast drie plekken uit de rekenvoorbeelden: een en drie meter achter het
rijtjeshuis, en acht meter achter het huis op het ruime perceel.

| Soort                                               | Licht in de app           | Rijtjeshuis, 1 m: schaduw | Rijtjeshuis, 3 m: schaduw | Ruim perceel, 8 m: volle zon       |
| --------------------------------------------------- | ------------------------- | ------------------------- | ------------------------- | ---------------------------------- |
| Blauwbladhosta                                      | halfschaduw, schaduw      | past, liever lichter      | past, liever lichter      | te zonnig, de app meldt het niet   |
| Brunnera 'Jack Frost', een soort vergeet-mij-nietje | halfschaduw, schaduw      | past                      | past                      | te zonnig, de app meldt het niet   |
| Rode sluiervaren                                    | halfschaduw, schaduw      | past                      | past                      | te zonnig, lukt bij vochtige grond |
| Klimop                                              | zon, halfschaduw, schaduw | past                      | past                      | past                               |

De app zet de blauwbladhosta ook op schaduw. De RHS, de Britse koninklijke
tuinbouwvereniging, noemt voor hem alleen halfschaduw: drie tot zes uur zon.
Geen van de twee plekken in de rijtjeshuistuin haalt dat. Zet de hosta dus
waar je tuin tussen drie en zes uur haalt, en geef de donkerste strook aan
brunnera, rode sluiervaren en klimop.

Brunnera 'Jack Frost' blijft met 0,4 meter laag en bloeit van april tot en met
juni blauw. De rode sluiervaren wordt 0,6 meter en blijft het hele jaar groen.
Klimop is de enige van de vier die de app op alle drie de banden zet.

Die plekken horen bij rekenvoorbeelden, niet bij jouw perceel. Tuinontwerp.app
tekent je eigen noordtuin op schaal, met je perceelgrens en de gebouwen
eromheen. Daarop rekent de app de zon uit op elke plek waar je een van deze
soorten zet.

## Waarom is de strook achter het huis in een smalle tuin zo donker?

In de rijtjeshuistuin komt dat door de erfgrens, niet door het huis. Het huis
alleen laat die strook in de zon. De twee zijschuttingen van een perceel van
5,5 meter breed houden de lage ochtend- en avondzon tegen, en juist die zon liet
het huis over. Op dat smalle perceel kost de achtergrens daardoor
niets extra.

![Smalle achtertuin van bovenaf gezien, vanuit een raam op de verdieping. Het terras direct achter het huis en de voet van beide schuttingen liggen in de schaduw, met varens en hosta's. Het gazon en de border verderop liggen in de zon.](https://tuinontwerp.app/images/blog/tuin-ontwerpen-op-het-noorden-1-1f26d9dd.webp)
*Voorbeeld, geen berekening: in een smalle noordtuin legt de erfgrens schaduw over de strook achter de deur en langs beide schuttingen. Hoe licht het verder naar achteren wordt, is in het rekenvoorbeeld niet gemeten.*

Op het ruime perceel werkt het anders. Daar staan de zijschuttingen ver weg en
is de achtergrens de wand die telt. Een halve meter voor die achtergrens is het
ruim twee uur donkerder dan acht meter achter het huis. Op dat perceel wordt
het achterin dus donkerder, niet lichter.

Voor je border betekent dat twee dingen. In de rijtjeshuistuin horen de
schaduwplanten in de strook achter het huis. Of dat in jouw noordtuin net zo
uitvalt, hangt af van de breedte van je perceel en van de gebouwen eromheen.

Hoeveel zon jouw strook krijgt, neem je dus niet over uit een rekenvoorbeeld.
Je rekent het per plek uit, of je telt het zelf na op een zonnige dag. Hoe dat
tellen gaat, staat in [schaduw in je tuin meten](https://tuinontwerp.app/nl/blog/schaduw-in-je-tuin-meten).
Het uitrekenen voor je eigen perceel doet
[de zonurencalculator](https://tuinontwerp.app/nl/zon/zonuren-berekenen), en
[zonuren in een tuin op het noorden](https://tuinontwerp.app/nl/zon/tuin-op-het-noorden) zet de uren
per afstand tot het huis in een tabel.

## Wat zet je op de zonnige plekken van een noordtuin?

Een brede noordtuin, met de zijschuttingen ver van het huis, kan ook plekken
met volle zon hebben. Op het ruime perceel ligt de plek acht meter achter het
huis in de volle zon, ook met de erfgrens erbij.

Daar horen hosta en brunnera niet. De app zet ze allebei op halfschaduw en
schaduw, dus zo'n plek is voor hen te zonnig. De app rekent dat verschil wel
uit, maar meldt het nog niet. Alleen een plek die te donker is voor een plant
krijgt een melding. Een hosta op een zonnige plek controleer je dus zelf, met
het zonurengetal ernaast. In de plantenlijst van de app vraagt de hosta
bovendien veel water.

De rode sluiervaren zit ertussenin. De app zet hem niet op zon, maar in grond
die vochtig blijft, groeit hij daar wel. Kies de veilige kant en zet hem niet op
de zonnige plek.

Klimop past op alle drie de plekken uit de rekenvoorbeelden. De app zet hem op
zon, halfschaduw en schaduw. Klimop verdraagt opvallend veel schaduw en groeit
ook goed in volle zon. Hij verbergt een kale muur of schuur, en geeft het hele
jaar een groene achtergrond voor andere beplanting. Klimop is giftig. Wat dat
betekent, staat in [klimop: standplaats, snoeien en wat erop afkomt](https://tuinontwerp.app/nl/blog/klimop).

Een brede tuin op het noorden kan zo twee borders krijgen. Waar het onder de
drie uur blijft, komt een schaduwborder met brunnera, rode sluiervaren en
klimop, en de hosta krijgt de plekken tussen drie en zes uur. Waar het de zes
uur haalt, komt een border voor volle zon. Een uitgewerkt voorbeeld voor dat
zonnige deel, met ooievaarsbek en salie, staat in
[beplantingsplan maken](https://tuinontwerp.app/nl/blog/beplantingsplan-maken). Meer over licht in de
tuin vind je in [de categorie schaduw en zon](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/schaduw-en-zon).

## Je eigen tuin op het noorden ontwerpen

Je begint bij het adresveld onderaan deze pagina. Tuinontwerp.app tekent je
perceel op schaal, uit de kadastrale kaart via PDOK, met de gebouwen uit 3DBAG
eromheen. Jij zet er je borders en planten op, elke plant op zijn volgroeide
breedte: brunnera, rode sluiervaren en klimop in de donkere strook, de hosta
waar het lichter wordt. Bij elke plant zie je hoeveel uur zon die plek hoogstens
krijgt, met je erfgrens meegeteld als wand van 1,8 meter. Zet je er een op een
te donkere plek, dan meldt de app dat. Ontwerpen op je eigen perceel is gratis.

Bomen en heggen van de buren tellen niet mee. Het weer ook niet: de app rekent
met de stand van de zon en niet met wolken. Volgens het KNMI scheen de zon in De
Bilt in mei gemiddeld 217,5 uur, over de jaren 1991 tot en met 2020. Dat is 44,8
procent van de langst mogelijke tijd. Het getal van de app is dus een
bovengrens: hoogstens zoveel zon, in de praktijk vaak minder. De geometrie komt
uit kadaster- en hoogtedata en klopt op decimeters, niet op centimeters.

Zo weet je voordat je een plant koopt welke soort in welke strook van je eigen
tuin komt.

## Veelgestelde vragen

### Welke planten groeien in een tuin op het noorden?

Brunnera 'Jack Frost', de rode sluiervaren en klimop. De plantenlijst van tuinontwerp.app en de RHS zetten alle drie op schaduw. De blauwbladhosta hoort volgens de RHS in halfschaduw, op een plek met drie tot zes uur zon. Welke plekken in jouw tuin onder de drie uur zon blijven, zie je in de app zodra je je planten op je eigen perceel zet.

### Krijgt een tuin op het noorden de hele dag geen zon?

Niet overal. In een kaal rekenvoorbeeld met alleen een huis van zes meter krijgt een plek zes meter achter dat huis op 15 mei ongeveer 15,5 uur zon; in een rekenvoorbeeld met rijtjeshuizen en erfgrens krijgt de strook een meter achter het huis 0,0 uur. Tuinontwerp.app tekent je eigen perceel op schaal en rekent het daarop per plek uit, als bovengrens zonder de bomen van de buren en zonder wolken.

### Telt de schaduw van de schutting mee in de berekening?

Ja. De erfgrens telt altijd mee als wand van 1,8 meter, ook als je niets tekent. In een rekenvoorbeeld met rijtjeshuizen maakt dat een meter achter het huis het verschil tussen ongeveer 6,5 uur met alleen de gebouwen en 0,0 uur met de erfgrens erbij.

### Waarschuwt de app als een schaduwplant te veel zon krijgt?

Nee, alleen als een plek te donker is voor de plant die je er zet. Te veel zon rekent de app wel uit, maar die melding staat nog niet in beeld. Een hosta op een zonnige plek beoordeel je dus zelf, met het zonurengetal van de app ernaast.

## Bronnen

- [KNMI — De Bilt, langjarige gemiddelden, tijdvak 1991-2020](https://cdn.knmi.nl/knmi/map/page/klimatologie/klimaatatlas/tabel/stationsdata/klimtab_9120_260.pdf)
- [RHS — Hosta sieboldiana](https://www.rhs.org.uk/plants/8824/hosta-sieboldiana/details)
- [RHS — Brunnera macrophylla 'Jack Frost'](https://www.rhs.org.uk/plants/172201/brunnera-macrophylla-jack-frost/details)
- [RHS — Dryopteris erythrosora](https://www.rhs.org.uk/plants/25899/dryopteris-erythrosora/details)
- [RHS — Hedera (klimop), growing guide](https://www.rhs.org.uk/plants/ivy/growing-guide)
- [3DBAG (3D geoinformation-onderzoeksgroep en 3DGI, CC BY 4.0), documentatie](https://docs.3dbag.nl/en/)

## Lees ook

- [Zonuren in je tuin berekenen uit kadasterdata](https://tuinontwerp.app/nl/blog/in-60-seconden-je-zonuren-uitrekenen) - Hoeveel uur directe zon krijgt elke plek in je tuin? Tuinontwerp.app tekent je perceel op schaal met de gebouwhoogtes uit 3DBAG, en rekent per plek uit hoeveel zon er op 15 mei hoogstens valt. (2026-09-06)
- [Beplantingsplan maken: van zonuren en grond naar soorten](https://tuinontwerp.app/nl/blog/beplantingsplan-maken) - Een beplantingsplan maak je per vak: eerst de zonuren, dan de grondsoort met bodemkaart en rolproef, en pas dan de soorten. Met een voorbeeld van zes vaste planten. (2026-09-15)
- [Klimop: standplaats, snoeien en wat erop afkomt](https://tuinontwerp.app/nl/blog/klimop) - Klimop (Hedera helix): inheemse klimplant die groen blijft en tot meer dan 20 meter klimt. Waar je hem zet, wat hij kost en wat je doet als het misgaat. (2026-09-22)
- [Meer over zon & schaduw](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/schaduw-en-zon)