# Zwanenbloem

> Zwanenbloem (Butomus umbellatus) is een inheemse oeverplant van 30 cm tot 1,5 m met lichtroze bloemschermen. Waar hij past, wat hij kost en hoe je hem plant.

Canonical: https://tuinontwerp.app/nl/blog/zwanenbloem
Last updated: 2026-09-28

*Butomus umbellatus*

![Eén pol zwanenbloem in het ondiepe water van een tuinvijver voor een houten schutting, in juli, met smalle rechte bladeren en losse lichtroze bloemschermen](https://tuinontwerp.app/images/blog/zwanenbloem-3ab51656.webp)

Gepubliceerd: 2026-09-28

Zwanenbloem (Butomus umbellatus) is een inheemse oeverplant voor de ondiepe
rand van een vijver. Uit een pol smalle, rechtopstaande bladeren groeien kale
stengels met een scherm van lichtroze bloemen. De plant wordt 30 centimeter tot
anderhalve meter hoog. Zwanenbloem bloeit van juni tot september en wil volle
zon.

## In het kort

| Kenmerk | Zwanenbloem |
| --- | --- |
| Hoogte | 0,3 tot 1,5 m |
| Breedte | 0,1 tot 0,5 m |
| Volgroeid na | 2 tot 5 jaar |
| Zon | Zon |
| Grond | Voedselrijke modder in ondiep water |
| Water | Veel: de voet staat onder water |
| Onderhoud | Weinig: één keer per jaar oud blad weghalen |
| Bloei | Juni tot september, lichtroze |
| Voor bijen | Ja: nectar en stuifmeel, juni tot september |
| Hooikoorts | Niet of zwak allergeen |
| Blad | Valt af in de herfst |
| Winterhard | Ja |
| Inheems | Ja |
| Giftig | Nee, voor zover bekend |
| Prikt of brandt | Nee |
| Prijs jong | Ongeveer € 4,95 tot € 4,99 per stuk, in een kleine pot |
| Prijs groot | Ongeveer € 8,50 tot € 23,75 per vijvermand, de duurste met 4 planten |

- **Blad**: april t/m oktober
- **Bloei**: juni t/m september
- **Vrucht**: augustus t/m september

![Onderste helft van een pol zwanenbloem in ondiep water: een dichte bos lange, smalle, rechtopstaande groene bladeren](https://tuinontwerp.app/images/blog/zwanenbloem-leaf-50341f36.webp)
*Blad*

![Een los bloemscherm van zwanenbloem met lichtroze bloemen met donkere adertjes en een dieproze hart, elk op een eigen lange steel, met ronde knoppen ertussen](https://tuinontwerp.app/images/blog/zwanenbloem-bloom-efe254b0.webp)
*Bloei*

![Een vruchtscherm van zwanenbloem in september: lange groene stelen uit één punt, elk met een donkerbruin kransje van zes gesnavelde vruchtjes](https://tuinontwerp.app/images/blog/zwanenbloem-fruit-7826064a.webp)
*Vrucht*

## Hoe herken je deze plant?

Begin bij het blad. Alle bladeren komen uit de grond en staan rechtop. Elk blad
is lang en smal, een beetje gedraaid en onderaan driekantig.

De bloemstengels zijn rond, stevig en kaal, vaak met een rode tint. Bovenaan
zit een los scherm, zoals de baleinen van een paraplu. Elke bloem staat op een
eigen steel uit de top van de stengel. De bloemen zijn lichtroze met donkere adertjes en 1,6 tot
2,6 centimeter breed. In het hart zitten negen rode meeldraden. Wie dichtbij
komt, ruikt bittere amandel. Na de bloei groeien er roodpaarse vruchtjes, zes
bij elkaar.

Zonder bloemen lijkt zwanenbloem op een bies of een rus. Kijk dan naar de voet
van het blad: die is driekantig. Er bestaan ook kweekvormen.
'Rosenrot' bloeit middel- tot dieproze, 'Schneeweisschen' wit.

## Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Kies een zonnige vijverrand. Dat is een plek die rond midzomer langer dan zes
uur direct zonlicht krijgt. De voet staat het liefst in stilstaand water.

Deze twee tuinplekken vallen af:

- **Een droge border.** Zwanenbloem is een moerasplant en heeft natte grond of
  ondiep water nodig.
- **Een vijver zonder ondiepe rand.** Zwanenbloem hoort niet in de diepe zone
  van een vijver.

In de herfst sterft het blad af. Tot het voorjaar staat er dan een pol
strobruine bladeren, deels geknakt op het water.

![Eén vijverrand voor een schutting, in twee helften: links in juli een pol zwanenbloem vol groen blad en lichtroze bloemschermen, rechts dezelfde pol in januari, strobruin en geknakt op het water](https://tuinontwerp.app/images/blog/zwanenbloem-1-674ecbb1.webp)
*Eén vijverrand met zwanenbloem, in juli en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.*

Waar die smalle pollen in jouw tuin komen, probeer je eerst uit in de app. Die
tekent de plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat.

## Planten en verzorgen

Plant zwanenbloem in het voorjaar. Dan loopt de plant weer uit vanuit de
wortels. Kwekerijen verkopen hem in een kleine pot of in een vijvermand. Zet de plant zo neer dat er meestal 10 tot 30 centimeter water
boven de voet staat.

Een kwekerij rekent op 12 planten per vierkante meter. Op plantdag lijkt dat
een kale rand met wat sprieten. Water geven is niet nodig zolang de voet onder
water blijft.

| Wanneer | Wat je doet |
| --- | --- |
| Na de bloei | Knip de uitgebloeide stengels af |
| Herfst of voorjaar | Haal het dode blad weg |
| Voorjaar | Deel een pol die te dicht wordt |

Veel vogelsoorten broeden van maart tot en met juli. Haal je in die maanden
stengels weg, kijk dan eerst of er een nest in de pol zit.

Blijft er na het delen een stuk over, zet het dan nooit uit in een sloot, plas
of ander natuurwater.

> **Weetje**
>
> In de Verenigde Staten geldt zwanenbloem als invasieve plant. In Connecticut
> is de soort zelfs verboden. Vermont zet hem op de lijst van schadelijk onkruid.

## Wat als het misgaat?

**Er komen geen bloemen.** Kijk dan naar de diepte. In diep water komt
zwanenbloem niet boven het water uit en bloeit de plant niet. Zet de plant dan
ondieper.

**Er zitten kleine roodbruine of dofgroene luisjes op het blad en de knoppen.**
Dat is waarschijnlijk de waterlelieluis. Schade ontstaat meestal alleen in de zomer, bij een
dichte kolonie. Veeg de luizen van het blad en de knoppen.

**Het blad wordt geel en bruin.** In de herfst hoort dat erbij, want de plant
verliest elk jaar zijn blad.

## Wat hebben vogels en insecten eraan?

De bloemen geven nectar en stuifmeel. Er komen veel zweefvliegen op af, en die
zijn weer voedsel voor libellen. Daarom past zwanenbloem goed in een vijver voor
libellen.

Een dichte rand van zwanenbloem, [gele lis](https://tuinontwerp.app/nl/blog/gele-lis) of watermunt
helpt ook tegen de blauwe reiger. Door zo'n rand komt de reiger moeilijker bij
de vissen in je vijver.

## Giftig of eetbaar?

Van zwanenbloem zijn geen gevaren bekend. Dat zegt nog niets over eten. De
wortelstok wordt wel gegeten, maar dan gekookt, geschild en zonder de
worteltjes. Meer dan de helft van die wortelstok is zetmeel.

De foto's op deze pagina zijn met AI gemaakt, naar echte foto's en beschrijvingen van deze plant.

## Veelgestelde vragen

### Hoe hoog wordt zwanenbloem?

Zwanenbloem wordt 30 centimeter tot anderhalve meter hoog. De bloemschermen staan boven het smalle blad uit.

### Hoe diep moet zwanenbloem in het water staan?

Meestal staat er 10 tot 30 centimeter water boven de voet. In diep water komt de plant niet boven en bloeit hij niet.

### Woekert zwanenbloem?

In een tuinvijver groeit zwanenbloem meestal rustig tot matig. Wordt de pol te dicht, deel hem dan in het voorjaar.

### Is zwanenbloem giftig?

Zwanenbloem staat niet bekend als giftig. Dat betekent niet dat je de plant zomaar kunt eten.

### Is zwanenbloem een inheemse plant?

Ja. Zwanenbloem is oorspronkelijk inheems in Nederland. In het westen en midden van het land is de soort algemeen.

## Bronnen

- [Duistermaat, Sparrius & Denters, Standaardlijst van de Nederlandse flora 2020 (Gorteria 43)](https://natuurtijdschriften.nl/pub/1019223)
- [NDFF Verspreidingsatlas — Butomus umbellatus](https://www.verspreidingsatlas.nl/0171)
- [Flora van Nederland — Zwanenbloem](https://www.floravannederland.nl/planten/zwanenbloem)
- [RHS — Butomus umbellatus](https://www.rhs.org.uk/plants/2567/butomus-umbellatus/details)
- [RHS — Butomus umbellatus 'Rosenrot'](https://www.rhs.org.uk/plants/104238/butomus-umbellatus-rosenrot/details)
- [RHS — Butomus umbellatus 'Schneeweisschen'](https://www.rhs.org.uk/plants/74564/butomus-umbellatus-schneeweisschen/details)
- [RHS — Shade gardening (definities zon en schaduw)](https://www.rhs.org.uk/advice/profile?pid=934)
- [RHS — Waterlily invertebrates](https://www.rhs.org.uk/biodiversity/waterlily-invertebrates)
- [PFAF — Butomus umbellatus](https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Butomus+umbellatus)
- [Wisconsin DNR — Flowering rush](https://dnr.wisconsin.gov/topic/Invasives/fact/FloweringRush)
- [King County — Flowering rush identification](https://kingcounty.gov/services/environment/animals-and-plants/noxious-weeds/weed-identification/flowering-rush.aspx)
- [Wilde planten in Nederland en België — Zwanenbloem](https://wilde-planten.nl/zwanenbloem.htm)
- [Pollennieuws / Flora van Nederland — Aandachtspunten hooikoorts vriendelijke tuin](https://www.pollennieuws.nl/post/?permalink=aandachtspunten-hooikoorts-vriendelijke-tuin)
- [Imkerpedia — Drachtplanten](https://www.imkerpedia.nl/wiki/index.php/Drachtplanten)
- [De Vlinderstichting — Hoe lok je libellen naar je tuin? (Vlinders 3, 2015)](https://assets.vlinderstichting.nl/docs/15a9bb13-a511-47ed-84a4-e7553f739ccf.pdf)
- [Vogelbescherming — 5 veel gehoorde vogelergernissen](https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/de-vijf-meest-gehoorde-vogelergernissen)
- [Vogelbescherming — Snoeien in het broedseizoen, mag dat?](https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/snoeien-in-het-broedseizoen-mag-dat)
- [Biovijver — Zwanenbloem (waterdiepte en onderhoud)](https://biovijver.nl/vijverflora/vijverplanten/oeverplanten/zwanenbloem/)
- [Vijverkenner — Butomus umbellatus (prijs en plantdichtheid)](https://vijverkenner.nl/waterplanten/oeverplanten/butomus-umbellatus/)
- [Vijvermeester — Zwanenbloem (prijs)](https://vijvermeester.nl/zwanenbloem-butomus-umbellatus.html)
- [De Vijvertuinen van Ada Hofman — Butomus umbellatus (prijs)](https://webshop.devijvertuinenvanadahofman.nl/product/butomus-umbellatus-zwanenbloem-2/)
- [Hagedorn Waterplanten — Zwanenbloem in mand (prijs)](https://hagedorn-waterplanten.nl/index.php?path=59&product_id=84&route=product%2Fproduct)
- [Wikimedia Commons — Blad: foto van AnRo0002 (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20170806Butomus_umbellatus1.jpg)
- [Wikimedia Commons — Bloei: foto van AnRo0002 (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20160726Butomus_umbellatus1.jpg)
- [Wikimedia Commons — Vrucht: foto van AnRo0002 (CC0)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20150911Butomus_umbellatus3.jpg)

## Lees ook

- [Gele lis planten en verzorgen: standplaats en insecten](https://tuinontwerp.app/nl/blog/gele-lis) - Gele lis (Iris pseudacorus) is een inheemse oeverplant van 40 tot 120 cm die van mei tot juli geel bloeit. Standplaats, prijs en wat je doet als het misgaat. (2026-09-28)
- [Pijlkruid planten: standplaats, verzorgen en prijs](https://tuinontwerp.app/nl/blog/pijlkruid) - Pijlkruid (Sagittaria sagittifolia) is een inheemse oeverplant van 30 tot 90 cm met witte bloemen. Waar hij in je vijver past, wat hij kost en hoe je hem plant. (2026-09-28)
- [Watermunt planten: standplaats, verzorging en insecten](https://tuinontwerp.app/nl/blog/watermunt) - Watermunt (Mentha aquatica) is een inheemse oeverplant van 30 tot 90 cm die van juli tot november lila bloeit. Standplaats, prijs en wat je doet bij muntroest. (2026-09-28)
- [Meer over oeverplanten](https://tuinontwerp.app/nl/blog/categorie/planten/water-en-oeverplanten/oeverplanten)