Pitrus

Pitrus (Juncus effusus) is een inheemse rus, geen gras. De plant vormt dichte pollen van gladde, glanzend groene stengels van 20 centimeter tot 1 meter hoog. In de zomer verschijnen er kleine bruine bloempjes aan de zijkant. Pitrus planten doe je op natte, zure grond, aan de rand van een vijver of in een drassige hoek.

In het kort

Blad

het hele jaar

Bloei

juni t/m augustus

Vrucht

augustus t/m januari

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar de stengels. Die zijn rond, glad en glanzend heldergroen. Knijp je er een open, dan zie je wit, sponzig merg dat zonder onderbreking doorloopt. Een bladschijf heeft pitrus meestal niet. Onderaan zitten alleen roodbruine tot zwartbruine schedes, een soort kokertjes om de stengel.

De bloemen zijn klein, met zes bruine blaadjes en meestal drie meeldraden. Ze staan in een losse tros die uit de zijkant van de stengel lijkt te komen. Het groene stuk erboven is een schutblad dat precies zo doorloopt als de stengel. Na de bloei volgen kleine zaaddoosjes, glanzend bruin tot groenig.

Twee planten lijken erop. Biezenknoppen heeft gegroefde, dof blauwgroene stengels, en die groeven voel je met je nagel. De bloemen van biezenknoppen zitten in een compact knopje. In het tuincentrum staat ook krulpitrus, een kweekvorm met stengels die als een kurkentrekker draaien. Wilde pitrus heeft rechte stengels.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Pitrus groeit in de zon en in halfschaduw. Halfschaduw betekent drie tot zes uur directe zon per dag rond midzomer. De grond moet altijd vochtig blijven, liefst zuur en wat zwaar, zoals klei of leem. In het wild staat pitrus langs greppels, in moerassen, in natte weilanden en langs bospaden. Ook in tuinen en tussen straatstenen komt hij op.

Op deze plekken heeft pitrus het moeilijk:

• Een border die in de zomer uitdroogt. De wortels willen blijvend nat staan, en een droge border houdt dat vocht niet vast.
• Het diepe midden van de vijver. Pitrus hoort op de ondiepe rand. Staat er te veel water boven de wortels, dan redt de plant het niet.

In de winter blijft pitrus groen. Een pol staat dus ook in januari als een groene toef aan het water.

Bij die keuze helpt een echte tekening van je kavel. De app zet je eigen perceel op schaal neer, met de gebouwen eromheen. Op dat plan meet je zelf na of er aan de vijverrand plek is voor een pol van een meter breed.

Planten en verzorgen

Kwekers verkopen pitrus als jonge plant in een klein potje, soms in een vijvermand. Haal de kwekerspot eraf en plant de kluit zo op zijn plek. Zet hem op de rand van de vijver, met hooguit 10 centimeter water boven de wortels, of in natte grond vlak ernaast.

Wil je losse pollen, houd dan een halve tot een hele meter tussen de planten. Zo breed wordt een volgroeide pol. Op plantdag oogt dat kaal, maar die ruimte groeit vanzelf dicht. Voor een dichte oeverrand zetten kwekers er negen per vierkante meter. Laat de grond de eerste zomer niet uitdrogen.

Veel vogelsoorten broeden van maart tot en met juli. Werk je in die maanden aan de pol, kijk dan eerst of er een nest tussen de stengels zit.

Wat als het misgaat?

De stengels worden bruin en slap. De grond is te droog geworden. Geef flink water, of zet de plant dichter bij het water.

Er staan overal jonge pitrusjes. De plant zaait zich uit. Het zaad reist mee met de wind, of blijft als een klit aan dieren hangen. Trek de zaailingen jong uit waar je ze niet wilt.

In de winter kleurt een deel van de pol als stro. Dat zijn oude stengels. Knip ze in het voorjaar weg, en het groene hart blijft staan.

Je ziet bijna geen bloemen. Die zijn klein en onopvallend. Dat is gewoon zo bij pitrus, en je hoeft niets te doen.

Er zitten vlekjes of beestjes op. Pitrus heeft zelden last van plagen of ziektes. Laat het meestal gewoon zo.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

De rups van de houtkleurige vlinder eet onder meer van pitrus. Andere waardplanten van deze nachtvlinder zijn gagel, gele lis en struikhei. De soort is zeldzaam en wordt maar af en toe gezien. Op de voorlopige rode lijst staat ze als ernstig bedreigd. Welke vogels en andere insecten pitrus gebruiken, is voor deze soort niet goed beschreven.

Giftig of eetbaar?

Pitrus staat niet bekend als giftige plant. Dat betekent niet dat de plant eetbaar is.