Hazelaar

De hazelaar (Corylus avellana) is een inheemse struik met veel rechte stammen uit één voet. Hij wordt 4 tot 8 meter hoog en even breed. Al in januari hangen er gele katjes aan de kale takken. In de herfst draagt de struik eetbare hazelnoten. Zon of halfschaduw vindt hij allebei goed.

In het kort

Blad

april t/m november

Bloei

januari t/m maart

Vrucht

augustus t/m oktober

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Begin bij het blad. Het is bijna rond, 5 tot 12 centimeter groot, met een hartvormige voet en een korte spitse top. De rand is dubbel gezaagd: grote tanden met kleine tandjes erop. Jonge twijgen voelen borstelig aan.

De mannelijke bloemen zijn katjes: gele, hangende slierten van 2 tot 8 centimeter. De vrouwelijke bloem lijkt op een knopje. Er steekt alleen een plukje rode draadjes uit.

Daarna komt de hazelnoot: bruin, met een harde schaal. Een gerafeld bekertje houdt de noot vast, en de noot steekt erbovenuit.

Let op de lambertsnoot, een verwante soort die vaak om de noten wordt gekweekt. Daarbij is het bekertje veel langer dan de noot en zit de noot erin verstopt. Tuincentra verkopen ook de kronkelhazelaar ('Contorta'), met sterk gedraaide takken. Wil je de wilde struik, kies dan een hazelaar zonder kweeknaam.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Geef de hazelaar minstens 3 uur directe zon per dag rond midzomer. Voor een goede oogst staat hij liefst zonnig. De grond mag voedselrijk zijn en moet vocht vasthouden. Leem, zand en kalkrijke grond zijn goed. In het wild staat de struik in bosranden, hagen en struwelen.

Op drie plekken gaat het in een tuin mis:

• Een drassige hoek. De wortels willen vocht, maar geen water dat blijft staan.
• Heel zure grond. Hij groeit het best op grond die neutraal of kalkrijk is.
• Een smalle strook langs de schutting. Zonder snoei groeit hij meters breed en hangt hij over het pad.

In de winter staat de hazelaar kaal. Juist dan hangt hij vol gele katjes, lang voordat het blad komt.

MeiJanuariDezelfde border in mei en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Of er in jouw tuin plek is voor een struik van die maat, zie je in de app op een plattegrond van je eigen perceel. Die is op schaal getekend, met de gebouwen eromheen.

Planten en verzorgen

Plant een hazelaar tussen november en maart, als de struik in rust is. Jonge struiken met kale wortel, dus zonder aarde om de wortels, zijn het goedkoopst.

Zet twee struiken zo'n 5 meter uit elkaar. Op plantdag lijkt dat veel te ruim. Na een paar jaar vult de struik die plek zelf. Hoe je zulke afstanden voor je hele tuin uitwerkt, lees je in een beplantingsplan maken. Geef de eerste zomers water in droge weken.

Meer snoeiwerk vraagt de hazelaar niet. Het broedseizoen van veel vogels loopt van maart tot en met juli. Wie in maart nog zaagt, zoekt eerst tussen de stammen naar een nest.

Wat als het misgaat?

Er zitten kleine ronde gaatjes in de noten. Dat is de hazelnootboorder, een snuitkever. De larve eet de noot van binnen leeg en overwintert in de grond. Spit in de winter de grond onder de struik los. Zo ruim je een deel van de larven op.

Er komen weinig noten. Een jonge struik geeft pas na een jaar of drie noten. Daarnaast bestuift een hazelaar zichzelf slecht. Met een tweede hazelaar in de buurt krijg je meer noten. Vorst van min 10 graden of kouder tijdens de bloei kan ook noten kosten.

De noten zijn weg voor je ze plukt. Eekhoorns kunnen de hele oogst meenemen. Pluk daarom zodra het bekertje om de noot geel begint te kleuren, rond eind september.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

De noten zijn wintervoer. Vanaf oktober halen gaaien, boomklevers en grote bonte spechten ze uit de struik. Ook eekhoorns en bosmuizen eten ervan. Met deze struik maak je dus kans op een specht in je tuin.

Het blad is voer voor rupsen. De rups van de hazelaaruil, een nachtvlinder, eet onder meer hazelaarblad. De vlinder vliegt van begin april tot begin september. De mannetjes komen vanaf de schemering op licht af.

De bloemen hebben geen insecten nodig: de wind brengt het stuifmeel rond.

Giftig of eetbaar?

De noten van de hazelaar zijn eetbaar. Hazelnoten zijn wel een bekende voedselallergie. Wie allergisch is voor berkenpollen, kan ook allergisch zijn voor hazelnoten.