Sleedoorn

De sleedoorn (Prunus spinosa) is een inheemse doornstruik van 1,5 tot 3 meter hoog. Vanaf eind maart zit de kale struik vol kleine witte bloemen, nog voor het blad komt. In de herfst hangen er blauwzwarte vruchten aan. De struik wil een zonnige plek en maakt makkelijk uitlopers.

In het kort

Blad

april t/m november

Bloei

maart t/m mei

Vrucht

september t/m december

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Begin bij de takken. Oudere takken lopen uit in een scherpe doorn. De jonge twijgen zijn dof, zwartachtig en een beetje behaard.

De bloemen komen eerst, op kale takken. Ze zijn wit en 1 tot 1,5 centimeter groot. Elke bloem staat los, maar ze zitten dicht op elkaar. Pas daarna loopt het blad uit.

Het blad is klein: 2 tot 4 centimeter, matgroen en fijn gezaagd. De breedste plek zit boven het midden van het blad.

De vrucht is een ronde steenvrucht van 1 tot 1,5 centimeter. De kleur is blauwzwart, met een grijsblauw laagje alsof er rijp op ligt.

Let op de eenstijlige meidoorn, ook een inheemse doornstruik met witte bloemen. De meidoorn bloeit pas in mei en juni, tussen het blad. Zijn bloemen staan in schermen, het blad is diep ingesneden en de bessen zijn donkerrood.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Sleedoorn groeit bij voorkeur in de volle zon: meer dan zes uur directe zon per dag rond midzomer. Halfschaduw, met drie tot zes uur zon, gaat ook. De grond mag vrij droog tot vochtig zijn, liefst met wat kalk. Leem, klei en zand zijn alle drie goed.

Hier past de sleedoorn minder goed:

• Een border die aan het gazon grenst. Uit de wortels komen uitlopers die het gras in groeien. Laat je ze staan, dan wordt het een dicht doornbosje.
• Een smal pad langs het huis. De struik wordt breder dan het pad en elke oude tak draagt een doorn.
• Een drassige hoek. In het wild groeit de struik op vrij droge tot matig vochtige grond, niet waar water blijft staan.

In de winter staat de struik kaal, als een dicht bos donkere takken. In april is diezelfde struik wit van de bloemen.

AprilJanuariDezelfde border in april en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Of er naast je pad ruimte is voor zo'n brede struik, bekijk je in de app op je eigen perceel. Dat perceel staat er op schaal, met de gebouwen eromheen.

Planten en verzorgen

Plant sleedoorn tussen oktober en april, als de struik in rust is. Planten met kale wortels, dus zonder aarde eromheen, zijn het goedkoopst. Die zijn te koop van november tot eind maart. Een plant in een pot kan het hele jaar de grond in.

Zet een losse struik zo'n 2,5 meter van andere struiken. Op plantdag lijkt dat een lege plek. Na een paar seizoenen vullen takken en uitlopers die ruimte. Voor een haag plant je 5 tot 7 struiken per meter. Komt die haag langs de erfgrens, lees dan eerst de regels voor een erfafscheiding. Geef de eerste zomer water als het lang droog blijft.

Meer snoei is voor deze struik niet nodig. Veel vogels broeden van maart tot en met juli. Moet er in die maanden toch een tak weg, zoek dan eerst goed naar een nest.

Wat als het misgaat?

Er komen overal jonge scheuten in het gras. Dat zijn uitlopers: nieuwe struikjes uit de wortels. Steek ze af, of maai het gras ernaast geregeld.

Het blad krijgt een zilveren glans en takken sterven af. Dat kan loodglans zijn, een schimmel in het hout. Zaag de zieke tak af in gezond hout, 10 à 15 centimeter voorbij het donkere deel. Snoei daarna alleen in de zomer, want dan zijn er minder sporen.

De bloemen worden bruin en verschrompelen. Dat is bloesemverwelking, ook een schimmel. Knip de bruine twijgjes in augustus weg, bij de gewone snoei. Dan blijft er minder schimmel over voor het volgende voorjaar.

Het blad krult en voelt kleverig. Dat zijn bladluizen. Meestal hoeft er niets te gebeuren. Een paar luizen horen bij een gezonde tuin.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

De sleedoorn is waardplant van de sleedoornpage, een vlinder. De rups leeft op sleedoorn en enkele gekweekte pruimensoorten. In de winter zitten de witte eitjes in de oksels van de takken, waar oud en jong hout elkaar raken. De vlinder vliegt van eind juli tot eind september. In Nederland zit hij op een paar plekken, zoals rond Zwolle en langs de rand van de Veluwe.

Welke vogels de vruchten eten, is voor deze struik niet goed beschreven.

Giftig of eetbaar?

De pitten van de sleedoorn zijn schadelijk als je ze eet. Het vruchtvlees wordt wel gegeten. Rauw is het hard en erg zuur. Na een periode met vorst worden de vruchten beter eetbaar.