Zonuren in je tuin berekenen uit kadasterdata

Zonuren in je tuin berekenen is uitrekenen hoeveel uur directe zon één plek op een gekozen dag krijgt. Tuinontwerp.app tekent vanuit je adres je perceel op schaal, met de gebouwen en hun hoogtes eromheen. Op dat plan rekent de app per plek de zon op 15 mei uit. Zo krijg je een getal per plek, geen algemeen zonschema.

Een algemeen zonschema kent jouw tuin niet. Het weet niet hoe hoog het huis achter je staat, en niet waar je schutting de border raakt. Juist die twee dingen bepalen hoeveel licht er overblijft.

Wat er uit je adres komt

De berekening begint bij openbare registraties, niet bij een foto van je tuin. Je adres gaat naar de PDOK Locatieserver, die er een coördinaat van maakt. Met dat punt haalt de app je perceel op uit de kadastrale kaart, via PDOK. Daarna komen de gebouwvolumes uit 3DBAG erbij.

3DBAG combineert de gebouwcontouren uit de BAG, het landelijke register van adressen en gebouwen, met de hoogtes uit het AHN, de hoogtekaart van Nederland. Het geheel staat onder CC BY 4.0. De release van december 2024 telde ruim 10,7 miljoen gebouwen met een 3D-model, elk met een dakhoogte.

Die twee bronnen lopen niet in hetzelfde tempo. PDOK werkt zijn BAG-dienst dagelijks bij. 3DBAG verschijnt in losse releases: de nieuwste had op 22 september 2026 versienummer 2025.09.03, uit september 2025. Staat het huis achter je er pas net, dan kan het 3D-volume nog ontbreken. De app rekent dan met minder schaduw dan er valt.

Wat er verder schaduw geeft, komt uit de tuin zelf. De erfgrens telt automatisch mee als een wand van 1,8 meter, ook als je nog niets getekend hebt. Teken je een schutting, dan is die standaard ook 1,8 meter. Een berging of pergola is standaard 2,5 meter hoog. Paden en terrassen liggen op de grond en geven geen schaduw. Planten die je neerzet werpen wel schaduw, in de maanden dat hun blad eraan zit.

Hoeveel zon krijgt mijn tuin per dag?

Dat hangt meer af van de afstand tot wat er ten zuiden van je staat dan van de windrichting alleen. Een kaal rekenvoorbeeld met alleen een huis van zes meter hoog laat zien hoe sterk dat werkt. Een open plek krijgt daar op 15 mei ongeveer 15,5 uur zon. Een meter achter dat huis blijft ongeveer 7,3 uur over. Drie meter achter het huis is het alweer ongeveer 10,0 uur.

Die drie getallen horen bij één vrijstaand huis, zonder erfgrens, zonder schutting en zonder planten. Ze laten de vorm van de rekensom zien, niet wat jouw tuin krijgt. In een echte tuin haalt alleen de erfgrens al uren van elk punt dat er dichtbij ligt.

De app loopt de hele dag door in stappen van tien minuten. Per stap kijkt hij of de zon dat punt raakt, en telt de treffers op. Het antwoord is een bovengrens: hoogstens zoveel zon, nooit meer.

Die uren passen op de drie banden van een plantenlabel. Volgens de RHS, de Britse koninklijke tuinbouwvereniging, is meer dan zes uur volle zon en drie tot zes uur halfschaduw. Minder dan drie uur is schaduw. De app gebruikt dezelfde grenzen.

Wil je het liever zelf natellen in de tuin, dan staat die methode in schaduw in je tuin meten. Wil je alleen de zonuren van je eigen perceel, dan rekent de zonurencalculator die per plek uit, voor elke maand van het jaar.

Waarom rekent de app met 15 mei?

Omdat in mei elke bladverliezende boom uit de plantenlijst van de app in blad staat. Rekende de app met de lente-equinox, dan stond diezelfde boom kaal en gaf hij geen schaduw. De schaduw waar je tuin in de zomer echt mee leeft, bleef dan buiten beeld. Half mei is bovendien de voorzichtige lezing van het begin van het Nederlandse groeiseizoen.

Die dag heeft ruim een uur minder daglicht dan 21 juni, de langste dag van het jaar. De app past de grenzen van zes en drie uur bewust toe op die kortere dag. Een voorzichtige uitkomst is bruikbaarder dan een te gunstige. Je hoeft de grenzen dus niet zelf naar 21 juni om te rekenen.

Op het canvas werkt het anders. De tijdbalk staat standaard op 21 juni, 12:00 uur, en die is er om de schaduw te zien bewegen. Het zonurengetal is iets anders: een optelsom over een hele dag.

Wat de berekening niet ziet

De boom van je buren telt niet mee. De app telt alleen de gebouwen uit 3DBAG, je erfgrens en alles wat je zelf tekent. Wat daarbuiten staat, werpt niets. Dat geldt ook voor de heg van de buren en voor een schuurtje dat te klein is voor de BAG.

De ondergrond is één vlak. Hoogteverschil en talud rekent de app niet mee. Het weer telt evenmin: de app rekent alleen met de stand van de zon aan de hemel, dus een week regen verandert het getal niet.

Daarom is de uitkomst een bovengrens. Je tuin krijgt hoogstens dit aantal uren, en in de praktijk vaak minder. Gebruik het getal om plekken met elkaar te vergelijken, niet als belofte over één plek.

De geometrie zelf komt uit kadaster- en hoogtedata en is nauwkeurig tot op decimeters. Dat is de schaal waarop je de uitkomst leest. Voor een border is dat ruim genoeg. Voor het uitzetten van een fundering is het dat niet. Meer over licht in de tuin staat in de categorie schaduw en zon.

Van getal naar plantkeuze

Een zonurengetal is pas iets waard als het je plantkeuze verandert. Lavendel staat in de plantenlijst van de app als soort voor volle zon. Een blauwbladhosta staat er als soort voor halfschaduw en schaduw. Haalt een vak zes uur, dan past lavendel. Blijft het eronder, dan past de hosta beter. Welke schaduwplanten bij welk aantal uren passen, staat in tuin op het noorden: schaduwplanten per zonuur.

Zet je een plant op een plek die te donker voor hem is, dan meldt de app dat. De omgekeerde waarschuwing, te veel zon, wordt wel berekend maar staat nog niet in de interface. Reken er dus niet op dat de app iets zegt over een plek die juist te fel is. Die kant beoordeel je voorlopig zelf, met het zonurengetal ernaast.

Je begint bij het adresveld onderaan deze pagina. De app tekent je perceel op schaal, met de gebouwen eromheen, en jij zet er je terras, borders en planten op, elke plant op de breedte van een volgroeide plant. Op dat plan zie je per plek hoeveel zon er op 15 mei hoogstens valt, voor jouw perceel en niet voor een gemiddelde tuin. Ontwerpen op je eigen perceel kost niets.