Sint-janskruid

Sint-janskruid (Hypericum perforatum) is een inheemse vaste plant met stevige, rechte stengels. De plant wordt 20 tot 80 centimeter hoog. Van juni tot september bloeit sint-janskruid met kleine gele sterbloemen. De plant houdt van een zonnige plek op droge grond. Houd een blad tegen het licht, dan zie je veel doorzichtige puntjes.

In het kort

Blad

april t/m oktober

Bloei

juni t/m september

Vrucht

juli t/m oktober

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar het blad. De bladeren zitten in paren tegenover elkaar, zonder steeltje. Hun vorm is smal tot eirond. Tegen het licht lijkt elk blad vol gaatjes te zitten. Langs de rand staan een paar zwarte puntjes.

De stengel is rond, met twee smalle richels in de lengte. Bovenin vertakt de plant zich sterk. Daar staan de bloemen in brede pluimen. Elke bloem is 1 tot 2,2 centimeter groot en heeft vijf goudgele kroonbladen met zwarte streepjes. Wrijf een bloemknop fijn tussen je vingers, en er komt een bloedrode druppel uit. Na de bloei volgt een droge doosvrucht met streepjes in de lengte.

Kantig hertshooi lijkt er sterk op. Bij die soort heeft de stengel vier richels en voelt hij vierkant aan. Ook is het blad veel minder doorprikt. In het tuincentrum staat vaak grootbloemig hertshooi. Dat is een lage struik die zich als bodembedekker uitbreidt, met lange, donkergroene bladeren die in de winter groen of half groen blijven. Sint-janskruid is geen struik maar een kruid.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Sint-janskruid staat bij voorkeur in de volle zon. Zo'n plek krijgt rond midzomer meer dan zes uur per dag direct zonlicht. Ook in halfschaduw redt de plant zich, dus bij drie tot zes zonuren. De grond mag droog en voedselrijk zijn, zolang regenwater goed wegzakt. In het wild groeit de soort in bermen, op braakliggende grond, langs spoorwegen en zelfs tussen straatstenen.

Twee soorten plekken kun je in een tuin beter overslaan:

• Een hoek waar na een bui water op de grond blijft staan. De wortels willen grond die vocht vasthoudt en toch goed afwatert.
• Een plek met minder dan drie uur directe zon per dag. Dat is te weinig licht voor sint-janskruid, en dan komen er weinig bloemen.

In de herfst sterft sint-janskruid boven de grond af. De winter door blijven er dode stengels over, of korte stompjes als je ze al hebt afgeknipt.

JuliJanuariDezelfde border in juli en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Op het plan dat de app van jouw kavel maakt, zet je sint-janskruid in een border, met je eigen huis en dat van de buren op schaal ernaast.

Planten en verzorgen

Kwekerijen verkopen sint-janskruid als jonge plant in een pot. Zo'n potplant mag in elk seizoen de grond in, behalve bij vorst in de bodem of als die vol water staat. Geef na het planten flink water, ook als de aarde al vochtig is. Zet je de plant in de zomer, houd de grond dan de eerste weken vochtig.

Geef elke plant zo'n 50 centimeter ruimte: de smalste maat uit de tabel. Rond de kleine potplant oogt dat eerst als een lege plek. Na een paar zomers groeit die ruimte dicht.

Van maart tot en met juli broeden veel vogelsoorten, en sommige gaan door tot in augustus. Knip je pas in maart, kijk dan eerst tussen de oude stengels of er een nest zit.

Wat als het misgaat?

Er komen maar weinig bloemen. Dan staat de plant waarschijnlijk te donker. In de zon bloeit sint-janskruid beter dan in halfschaduw. Verplaats de pol in het voorjaar of de herfst naar een zonniger plek.

Er zijn stukjes uit het blad gegeten. Dat kunnen rupsen van nachtvlinders zijn, die van deze plant leven. Laat ze zitten: van plagen heeft sint-janskruid verder weinig last.

De hele plant verwelkt en gaat dood. Soms zit er honingzwam in de grond, een schimmel die wortels aantast. Bij sint-janskruid gebeurt dat zelden. Graaf een dode pol met de wortels uit.

Er groeit sint-janskruid waar je het niet hebt gezet. De plant komt vaak ongevraagd op in tuinen. Trek de jonge plantjes uit of steek ze los met een schepje.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

De rupsen van tien soorten nachtvlinders eten van sint-janskruid. Twee soorten dragen de plant in hun naam: de sint-janskruiduil en de sint-janskruidblokspanner. De rups van de blokspanner eet niets anders dan sint-janskruid. Deze nachtvlinder is vrij algemeen ten zuiden van de lijn Amsterdam-Zwolle, vooral in tuinen, akkerranden en graslanden. In de winter wacht de rups de kou af, en verpoppen doet hij onder de grond.

Over vogels die de zaden eten, is voor deze soort geen beschrijving te vinden.

Giftig of eetbaar?

Sint-janskruid is licht giftig. Het sap kan bij sommige mensen de huid gevoelig maken voor zonlicht. Dat heet fototoxiciteit. Ook wie de plant eet, kan daar last van krijgen.

Voor vee is sint-janskruid giftig. In ruig grasland blijft de plant daarom vaak staan, omdat de dieren hem niet opeten.