Beemdkroon

Beemdkroon (Knautia arvensis) is een vaste plant van hooilanden, dijken en bermen. De plant wordt 30 centimeter tot een meter hoog. Van juni tot september staan er platte, licht blauwpaarse bloemhoofdjes op lange stelen. Beemdkroon wil volle zon en grond waar regenwater goed wegzakt. De soort is oorspronkelijk inheems in Nederland.

In het kort

Blad

april t/m oktober

Bloei

juni t/m september

Vrucht

geen opvallende vruchten

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Begin onderaan. Daar staat een rozet van langwerpige, grijsgroene bladeren, vaak met een grof getande rand. Hoger aan de stengel zitten de bladeren in paren tegenover elkaar. Die stengelbladeren zijn diep ingesneden, als een veer met smalle slippen. Fijne haren bedekken de hele plant, en daardoor oogt beemdkroon wat grijs.

Bovenaan elke lange steel zit een bloemhoofdje van 2 tot 4 centimeter breed. Het hoofdje is vrij plat. De bloemetjes aan de rand zijn groter en wijzen naar buiten. Elk los bloemetje heeft vier slippen. Na de bloei valt het ronde vruchthoofdje snel uit elkaar.

Duifkruid lijkt er sterk op. Tel de slippen van één bloemetje: duifkruid heeft er vijf, beemdkroon vier. Onder het hoofdje van beemdkroon staan bovendien lange, afstaande haren op de steel. In het tuincentrum staat vaak een andere soort, Knautia macedonica. Die herken je aan donker wijnrode bloemhoofdjes.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Beemdkroon hoort in de volle zon. Daarmee is een plek bedoeld met rond midzomer meer dan zes uur direct zonlicht op een dag. Matig vruchtbare grond is genoeg, liefst wat droog en met een beetje kalk. In het wild groeit de soort vooral op dijken en in bermen. Sinds 1950 is beemdkroon met een kwart tot de helft achteruitgegaan, en op de Rode Lijst staat hij als kwetsbaar.

Hier doet beemdkroon het slecht:

• Zware klei waar na een bui water blijft staan. De wortels gaan diep en willen grond die goed afwatert. In natte klei staan ze te lang in het water.
• Een gazon dat je elke week maait. Dan gaan de bloeistengels telkens mee met het maaisel. In het wild groeit de plant in hooiland, dat veel minder vaak gemaaid wordt.

In de herfst sterven stengels en blad af. De hele winter zie je van beemdkroon bijna niets boven de grond.

JuliJanuariDezelfde border in juli en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Eén pol wordt hooguit een halve meter breed, dus in een smalle border passen er een paar naast elkaar. Zet je beemdkroon op het plan van je eigen tuin, dan tekent de app de plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat.

Planten en verzorgen

Kwekerijen verkopen beemdkroon als jonge plant in een pot. Zo'n plant mag het hele jaar de grond in, zolang de bodem niet bevroren of drijfnat is. Zet hem zo diep dat alleen de wortels onder de grond zitten. Geef daarna flink water, ook als het net geregend heeft.

Houd ongeveer 35 centimeter tussen de planten aan. Zo komen er 7 tot 9 op een vierkante meter. Rond de jonge plantjes lijkt dat eerst veel kale grond. Na een paar zomers raken de pollen elkaar.

De broedtijd van veel vogelsoorten loopt van maart tot en met juli, en bij een deel duurt die tot in augustus. Wie pas na de bloei knipt, blijft buiten die maanden.

Wat als het misgaat?

De plant bloeit bijna niet. Kijk dan eerst naar het licht, want beemdkroon wil een zonnige plek. Kies voor een nieuwe plant een plek met meer zon.

De stengels hangen scheef of vallen om. Dat hoort bij beemdkroon: de stengels zijn van nature slap. Er is niets mis met de plant.

De jonge plant hangt slap in zijn eerste zomer. Geef dan water. Vaste planten hebben dat het eerste jaar nodig, ook een soort die later goed tegen droogte kan.

Op de stengels zitten kleine groene of zwarte beestjes. Dat zijn bladluizen, en beemdkroon krijgt ze soms. Een paar luizen horen in een gezonde tuin. Wordt een groep groot, druk die dan met duim en wijsvinger kapot.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

In een Engels onderzoek zagen onderzoekers meer dan 35 soorten mogelijke bestuivers op beemdkroon. Daaronder waren acht soorten bijen, elf soorten vlinders en acht soorten vliegen.

Eén wilde bij is er bijna helemaal van afhankelijk: de knautiabij. Deze zandbij staat als bedreigd op de Rode Lijst. In het Zuid-Limburgse heuvelland komt ze op tientallen plekken voor. Het dambordje, een zeer zeldzame vlinder in Nederland, zit vaak op paarse bloemhoofdjes zoals die van beemdkroon.

Welke vogels de zaden eten, is voor beemdkroon niet goed beschreven.

Giftig of eetbaar?

Beemdkroon staat niet bekend als giftige plant. Er is ook geen gebruik als voedsel beschreven. Niet giftig betekent dus niet dat je de plant kunt eten. Je kunt beemdkroon gewoon aanraken: de stengels zijn behaard, maar hebben geen doorns of stekels.