Beuk

De beuk (Fagus sylvatica) is een grote inheemse boom met een gladde, grijze stam en een brede, dichte kroon. Het blad is eirond met een golvende rand. In de herfst hangen er stekelige bolsters met nootjes aan. De boom wil grond die vocht vasthoudt en toch goed doorlaat. Als haag houdt een beuk 's winters zijn bruine blad.

In het kort

Blad

april t/m november

Bloei

april t/m mei

Vrucht

augustus t/m oktober

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar de stam. De schors is meestal glad en grauw van kleur. Aan de regenkant kleurt de stam soms groen door algen.

Het blad wordt tot 10 centimeter lang. De vorm is eirond met een spitse top. De rand golft een beetje en draagt een rij fijne haartjes. Jong blad voelt zacht behaard. Aan één tak liggen de bladeren in twee rijen, allemaal in hetzelfde vlak.

De mannelijke bloemen hangen als gele katjes naar beneden. De vrouwelijke zitten in een klein napje. Dat napje groeit uit tot een stekelige, bruine bolster met meestal twee nootjes. Rijp springt de bolster in vier delen open. De nootjes zijn scherp driehoekig.

De haagbeuk lijkt op de beuk, maar zijn blad is dubbel gezaagd. De nerven lopen recht naar de grove tanden. In tuincentra staat verder de rode beuk: dezelfde soort, met paars blad.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Een plek in de volle zon is goed voor een beuk. Zo'n plek krijgt rond midzomer dagelijks langer dan zes uur rechtstreeks zonlicht. Ook halfschaduw is goed, dus drie tot zes uur zon. Als jonge boom groeit de beuk zelfs prima onder hogere bomen. De grond houdt liefst vocht vast en laat toch water door. Leem en kalk zijn prima.

Een beuk heeft het lastig op deze plekken:

• Grond die nat blijft. In drassige grond rotten de wortels weg.
• Naast een oprit of een terras. Een beuk verdraagt geen verharding.
• Vlak bij het huis. Vrij uitgegroeid reikt de brede kroon tot aan de gevel.

In januari staat een grote beuk kaal. Een jonge of geknipte beuk houdt zijn dode, bruine blad juist de hele winter vast.

Een volgroeide beuk vraagt veel ruimte tussen stam en gevel. In de app teken je op een echt plan van jouw perceel, op schaal en met de buurhuizen erbij.

Planten en verzorgen

Plant een beuk met kale wortel tussen oktober en februari, als de boom in rust is. Kale wortel betekent: zonder aarde om de wortels. Die vorm is het goedkoopst. Een beuk in een pot is het hele jaar te koop.

Zet een losse beuk minstens 12,5 tot 15 meter van je huis. Dat is de helft van de breedte van een volgroeide boom. Op plantdag lijkt die ruimte veel te groot. Voor een haag zet je de planten 45 tot 60 centimeter uit elkaar. Geef een jonge beuk of haag de eerste een of twee seizoenen water, zeker in een droog voorjaar of een droge zomer.

Veel vogels broeden van maart tot en met juli. Sommige soorten gaan door tot in augustus, dus kijk voor de knipbeurt eerst of er nog een nest in de haag zit.

Wat als het misgaat?

Onder het blad zitten witte pluisjes, en het blad plakt. Dat zijn bladluizen onder een wit waslaagje. Deze soort leeft alleen op beuk, van april tot augustus. De boom lijdt er meestal niet ernstig onder, dus bestrijden hoeft niet.

Het jonge blad is na een koude voorjaarsnacht bruin. Late nachtvorst kan jong beukenblad doden.

Er komen geen beukennootjes. Een beuk bloeit vaak maar eens in de vijf tot acht jaar. Een haag die je in de zomer knipt, geeft meestal helemaal geen nootjes.

Het blad hangt slap in een droge zomer. Langdurige droogte verzwakt een beuk. Een jonge boom geef je dan flink water.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

Beukennootjes zijn wintervoer. In het najaar zoeken vinken in groepen op de grond onder beuken naar de nootjes. De keep komt als trekvogel uit Scandinavië en overwintert hier ook. 's Winters eet de keep alleen zaden, en die van de beuk horen bij zijn belangrijkste voedsel.

Ook rupsen leven van het blad. De rups van de beukeneenstaart, een nachtvlinder, eet alleen beuk. Die vlinder vliegt in beukenbossen, maar ook bij losse, volgroeide beuken. De rups van de eekhoornvlinder eet blad van beuk en van andere loofbomen, zoals hazelaar en eik.

Giftig of eetbaar?

Beukennootjes zijn schadelijk als je er veel van eet. Het gaat om de zaden: de driehoekige nootjes uit de bolster.