Framboos

De framboos (Rubus idaeus) is een inheemse struik met rechte stengels van 0,6 tot 2,5 meter. Van mei tot juli bloeit hij met kleine witte bloemen. Daarna komen de rode vruchten. De plant wil zon of halfschaduw en vochtige grond die niet nat wordt. Uit de wortels groeien uitlopers.

In het kort

Blad

april t/m oktober

Bloei

mei t/m juli

Vrucht

juni t/m augustus

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Begin bij de stengels. Ze staan rechtop en vertakken bijna niet. Er zitten maar weinig kleine stekels op. Jonge stengels zijn groen, oudere kleuren roodachtig paars tot bruin.

Het blad is geveerd: drie, vijf of zeven blaadjes aan één steel. De onderkant is grijswit en viltig. Draai een blad om en je ziet het direct.

De bloemen zijn wit en ongeveer een centimeter groot. Elke bloem heeft vijf smalle kroonblaadjes, korter dan de kelkblaadjes. Na de bloei buigen die kelkblaadjes naar achteren.

De vrucht is dof donker paarsrood en een beetje behaard. Een rijpe framboos laat in zijn geheel los. Aan de plant blijft dan een kegeltje achter.

De braam draagt vruchten die erop lijken, maar die kleuren diep paars.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Een zonnige plek geeft de meeste vruchten. In halfschaduw draagt de framboos ook, maar dan krijg je minder vruchten en blijft de plant minder sterk. Halfschaduw is drie tot zes uur directe zon per dag rond midzomer. Een beschutte plek, uit de wind, helpt ook.

Op drie plekken in de tuin heeft deze struik het moeilijk:

• Een hoek waar in de winter water blijft staan. De wortels verdragen geen natte grond, zeker niet in de winter.
• Een plek in volle schaduw. Daar laat de framboos het afweten.
• Een smalle border tussen gazon en vaste planten. Uitlopers uit de wortels komen buiten de rij op, ook in het gras en tussen je planten.

In de winter staat de framboos er kaal bij: alleen bruine stengels.

JuliJanuariDezelfde border in juli en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Een rij frambozen langs de schutting neemt meer plek in dan je op plantdag denkt. Teken hem in de app op je eigen perceel: de app tekent de plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat.

Planten en verzorgen

Plant tussen november en maart, als de plant in rust is. Een plant in een pot is langer te koop, maar kost vaak meer. Zet de bovenste wortels niet dieper dan 5 centimeter in de grond. Knip de stengels na het planten terug tot 25 centimeter.

Zet de planten 40 tot 60 centimeter uit elkaar, met 1,5 tot 2 meter tussen twee rijen. Op plantdag ziet zo'n rij korte stompjes er kaal uit. Uitlopers vullen de gaten binnen een paar jaar. Geef het eerste jaar water als het lang droog is. Leg compost rond de voet, maar geen champignonmest: die bevat kalk.

De snoeibeurt in de herfst valt na het broedseizoen. Van maart tot en met juli zijn veel vogelsoorten aan het broeden, dus steek uitlopers dan voorzichtig weg.

Wat als het misgaat?

Er zitten wormpjes in de frambozen. Dat zijn larven van de frambozenkever. Rijpe vruchten krijgen dan droge grijsbruine plekken bij de steel. Meestal treft het maar een klein deel van de oogst, dus accepteer wat schade.

Oude stengels worden bruin en sterven af. Dat hoort erbij. Een stengel leeft twee jaar en sterft na de bloei in zijn tweede jaar af. Knip hem na de oogst bij de grond weg.

Er komen geen bloemen. Wie in de herfst alle stengels afknipt, knipt ook de jonge stengels weg. Juist die bloeien het jaar erna. Staat de plant in volle schaduw, verplaats hem dan naar meer zon.

De plant verwelkt en kwijnt weg. Kijk of de grond te nat is, zeker in de winter. Zet de framboos dan op een plek waar het water wegzakt.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

De rups van de braamvlinder eet van braam en framboos. Die vlinder is zeer algemeen en vliegt van eind april tot begin september. Zeldzamer is de frambozenwespvlinder, die alleen framboos als waardplant heeft. Deze vlinder vliegt van eind juni tot eind augustus, bijna alleen overdag.

In een natuurtuin met een gemengde haag bleken groenlingen dol op de framboos die erin stond.

Giftig of eetbaar?

Er is geen deel van de framboos bekend als giftig. De vruchten zijn eetbaar, rauw of verwerkt, bijvoorbeeld in jam of in taart.