Gele kornoelje

De gele kornoelje (Cornus mas) is een inheemse struik van 2,5 tot 4 meter hoog en even breed. Al in februari bloeit hij aan kale takken, met kleine gele bloemetjes in bolletjes. In september hangen er glanzend rode bessen aan. De struik groeit in zon of halfschaduw, op grond die niet nat blijft.

In het kort

Blad

april t/m oktober

Bloei

februari t/m april

Vrucht

september

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar de bloei, want die komt vroeg. Eind winter zijn de takken nog kaal. Dan verschijnen de gele bloemetjes, elk maar 4 tot 5 millimeter groot. Tot vijftien stuks zitten bij elkaar in een bol groepje, vrijwel zonder steel.

Het blad komt pas na de bloei. De bladeren staan in paren tegenover elkaar. Elk blad is langwerpig en eirond, 5 tot 8 centimeter lang, met een gave rand en drie tot vier paar nerven.

De vruchten zijn eivormig, 1 tot 2 centimeter lang en glanzend rood. Binnenin zit één grote pit. Oudere takken hebben donkerbruine schors die in stukjes afbladdert.

Verwar de struik niet met forsythia. Die bloeit ook geel aan kale takken. Bij Forsythia x intermedia zijn de bloemen korte buisjes met vier lobben. Elke bloem is 2,5 tot 3,5 centimeter breed. Bij de gele kornoelje zie je alleen piepkleine bloemetjes in bolletjes.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Gele kornoelje wil minstens drie uur directe zon per dag, gemeten rond midzomer. Meer zon mag ook. Zand, leem en klei zijn allemaal goed, zolang regenwater weg kan zakken.

De soort is oorspronkelijk inheems, maar wild zie je hem zelden. Wilde struiken staan alleen in Zuid-Limburg en in de duinen, in loofbossen en struwelen. Bijna alle gele kornoeljes in tuinen en parken zijn aangeplant.

Twee plekken kun je voor deze struik beter overslaan:

• Een laagte waar na een bui water blijft staan. De wortels vragen grond die water doorlaat. In drassige grond kwijnt de struik weg.
• Een smal bed tussen twee paden. Met de jaren wordt de struik meters breed. Daar is zo'n bed niet op berekend.

In januari staat de struik kaal, met gladde grijsbruine twijgen. Een maand later kleurt hij al geel.

MaartJanuariDezelfde border in maart en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Een jong struikje uit de kwekerij neemt later veel meer ruimte in dan op plantdag. Of die ruimte achter in je tuin er is, zie je als je de struik in de app op je eigen tuin zet. De app tekent de plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat.

Planten en verzorgen

Een plant uit de volle grond gaat van oktober tot april de grond in. Zo'n plant heeft kale wortels, dus zonder aarde eromheen, of een kluit. Een plant in een pot kun je het hele jaar planten. Bij dezelfde hoogte is een plant uit de volle grond goedkoper dan een plant in een pot.

Houd 2,5 tot 4 meter aan tot de volgende struik. De eerste jaren lijkt dat veel kale grond. Een volgroeide gele kornoelje vult die ruimte toch helemaal. Geef in de eerste zomers water als het lang droog blijft. Wil je een haag, dan kan dat ook met deze struik.

Vanaf maart beginnen ook veel vogels aan een nest, tot en met juli. Zoek daarom eerst tussen de takken voordat je de schaar erin zet.

Wat als het misgaat?

De struik bloeit bijna niet. De bloemen komen eind winter, nog voor het blad. Wie in de herfst of winter snoeit, knipt ze weg. Knip dus pas direct na de bloei.

Er hangen weinig bessen aan. Een bes groeit pas als bijen of andere vroege insecten de bloem bestuiven. Vliegen er in de bloeitijd weinig insecten, dan blijft de oogst klein.

De schors zit vol witte stipjes. Begin zomer leggen schildluizen daar hun eieren, in witte rondjes van ongeveer een halve centimeter. Het gaat om de paardenkastanjedopluis. Ernstige schade doet die niet, en bestrijden is niet nodig.

Een jonge struik laat in de zomer zijn blad hangen. De wortels zijn nog kort en halen te weinig water. Geef dan flink water, tot het weer regent.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

Merels en spreeuwen eten de rode bessen graag, al smaken ze bitter.

Het blad is voedsel voor de rupsen van de gele-kornoeljegaatjesmaker, een klein motje. Die rupsen leven in het blad, in juni en juli en opnieuw van eind augustus tot november. Het motje komt in het hele land voor, vaak in grote aantallen.

Giftig of eetbaar?

Van de gele kornoelje zijn geen giftige delen bekend. De rijpe rode bessen zijn eetbaar, maar smaken wrang. Ze worden van oudsher tot compote of jam verwerkt.