Hondsroos

De hondsroos (Rosa canina) is een oorspronkelijk inheemse wilde roos uit hagen en bosranden. De struik wordt 1 tot 3 meter hoog, met lange takken die overbuigen. Van mei tot juli bloeit hij wit tot lichtroze. Daarna volgen ovale rode bottels. Hondsroos wil zon of halfschaduw en grond die niet lang nat blijft.

In het kort

Blad

april t/m oktober

Bloei

mei t/m juli

Vrucht

september t/m februari

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Begin bij het blad. Elk blad bestaat uit vijf tot zeven blaadjes met een gezaagde rand. De blaadjes zijn kaal en hebben geen kliertjes aan de onderkant. Wrijf je ze fijn, dan ruik je niets. Daarin verschilt de hondsroos van de egelantier, waarvan het blad naar appel ruikt.

Elke bloem heeft vijf kroonblaadjes en is 4 tot 6 centimeter breed. In het hart staat een krans gele meeldraden. Aan de takken zitten forse, dikke stekels, grotendeels gebogen als een haak.

De bottel is ovaal, rood-oranje en 1,5 tot 2 centimeter groot. Na de bloei slaan de kelkblaadjes terug. Ze vallen af voordat de bottel rijp is, dus een rijpe bottel draagt geen kroontje.

De rimpelroos lijkt er op het eerste gezicht op. Toch zie je het verschil snel. Rimpelroos heeft gerimpeld blad met zeven of negen blaadjes en veel rechte stekels. De bloemen worden tot 12 centimeter breed, en de bottel is breder dan hoog.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Hondsroos groeit in volle zon en in halfschaduw. Volle zon betekent meer dan zes uur directe zon op een dag rond midzomer, halfschaduw drie tot zes uur. Zand, leem, klei en kalkrijke grond zijn allemaal goed. De struik stelt weinig eisen aan de bodem. In het wild staat hij in hagen, bermen, duinen en op dijken.

Hier heeft hondsroos het moeilijk:

• Een laagte waar na regen water blijft staan. De wortels willen grond waar het water goed wegzakt.
• De rand van een smal pad. De takken buigen ver over, en de gebogen stekels haken in je mouw.

In januari is de struik kaal. Aan de lange, overgebogen takken hangen dan nog rode bottels, zolang de vogels ze niet op hebben.

JuniJanuariDe border met hondsroos in juni en in januari. Een gegenereerd beeld, geen foto.

Plan je hondsroos in een wilde haag achterin, leg hem dan eerst op de kaart van je eigen kavel in de app. De app tekent de plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat. Zet de breedte daarna op 2,5 meter. Dan zie je hoeveel gazon de overbuigende takken innemen.

Planten en verzorgen

Plant hondsroos met kale wortels, dus zonder aarde eromheen. Dat kan in de late herfst, zodra het blad valt, en weer van eind winter tot vroeg in het voorjaar. Een plant in een pot mag het hele jaar de grond in, maar niet bij vorst of droogte. Graaf een gat dat twee keer zo breed is als de wortels, en een spade diep.

Tussen een losse hondsroos en de volgende struik hoort 2 tot 2,5 meter. Op plantdag lijkt dat een lege plek rond een paar dunne takken. Een paar jaar later vullen de overbuigende takken die ruimte. Geef de eerste twee zomers water als het lang droog blijft.

Met snoeien in februari of maart laat je de bottels de hele winter aan de vogels. Veel vogels broeden van maart tot en met juli, sommige tot in augustus. Kijk in die maanden eerst of er een nest in de struik zit voordat je knipt.

Wat als het misgaat?

Er groeien scheuten zonder bloemen. Dat heten blinde scheuten. Een te donkere plek kan de oorzaak zijn, of slecht weer dat de top beschadigt. Knip zo'n scheut half terug, tot boven een sterke knop.

Het blad krijgt gele vlekjes, met oranje poeder aan de onderkant. Dat is roest, een schimmel. In de nazomer kleurt het poeder zwart en valt het blad soms vroeg af. Knip aangetaste jonge stengels in het voorjaar meteen weg. Haal in de herfst het gevallen blad weg, want daarin overwinteren de sporen.

Het blad ziet er lichtgevlekt en verbleekt uit. Dat is het werk van de rozencicade, een lichtgeel insect van nog geen halve centimeter dat wegspringt. De struik groeit en bloeit er meestal gewoon door. Je hoeft niets te doen.

Een nieuwe struik groeit nauwelijks of sterft af. Stond daar eerder een roos, dan kan het bodemmoeheid zijn. Rozen zijn daar gevoelig voor, ook als de oude roos er maar een paar maanden stond. Vervang dan de grond in het plantgat, ongeveer 60 centimeter breed en minstens 30 centimeter diep, door grond van elders in de tuin.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

In de nazomer zitten groenlingen vaak in de hondsroos. Ze eten dan de rozenbottels. Lijsterachtigen komen minder op de bottels af, en heel soms verschijnt er een pestvogel. Huismussen gebruiken de struik graag als vergaderplek.

De rupsen van de getekende rozenspanner leven op wilde rozen, en hondsroos is een van hun waardplanten. Deze nachtvlinder is vrij zeldzaam. Hij staat als gevoelig op de voorlopige rode lijst.

Giftig of eetbaar?

Hondsroos staat niet bekend als giftige plant. Het risico zit in de bottel: onder het vruchtvlees liggen de zaden in een laag fijne haartjes. Ingeslikt kunnen die haartjes de mond en het spijsverteringskanaal irriteren.