Stinkende gouwe

Stinkende gouwe (Chelidonium majus) is een inheemse vaste plant van 30 tot 90 centimeter hoog. Van mei tot in de herfst draagt hij kleine gele bloemen met vier kroonbladen. Breek je een stengel, dan komt er oranje melksap uit. De plant groeit graag in lichte schaduw op voedselrijke grond.

In het kort

Blad

het hele jaar

Bloei

mei t/m oktober

Vrucht

juni t/m oktober

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar het blad. Het is diep ingesneden in een paar brede slippen, met een groter topblad in drie lobben. De rand is gekarteld, in ronde boogjes. Van boven is het blad heldergroen, van onderen blauwgroen. Stengel en blad dragen hier en daar wat haren.

De bloemen zijn felgeel en 1 tot 2 centimeter breed. Elke bloem heeft vier kroonbladen van gelijke vorm. Twee tot zes bloemen staan samen in een los scherm. Daarna volgt een dunne, rechte doosvrucht van 2 tot 5 centimeter. Die lijkt op een peul. Binnenin zitten zwarte zaden met een wit aanhangsel.

Twijfel je nog, breek dan met handschoenen aan een blad af. Bij stinkende gouwe komt er meteen oranjegeel sap uit.

Speenkruid wordt soms met deze plant verward, want ook dat bloeit geel. Toch is het verschil groot. Speenkruid blijft laag, tot 30 centimeter, en bloeit al van maart tot mei. Het blad glimt en is niet gedeeld. Elke bloem heeft zes tot twaalf smalle kroonbladen.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Stinkende gouwe groeit in volle zon, in halfschaduw en in volle schaduw. Een plek die rond midzomer drie tot zes uur direct zonlicht vangt, telt als halfschaduw. Van nature kiest de plant iets beschaduwde plekken: struweelranden, lichte loofbossen en soms een oude muur. De grond is voedselrijk en bevat vaak kalk. In het wild staat hij ook graag op omgewerkte grond bij huizen.

Op deze plekken heeft stinkende gouwe het moeilijk:

• Een drassige hoek bij de vijver. De wortels willen vochtige grond, maar water moet er wel doorheen kunnen zakken.
• Een border van arm, droog zand. De plant groeit het best op rijke grond vol bladaarde, zoals aan een bosrand.

In de winter blijft er een lage krans van groene bladeren staan. Daaruit groeien in het voorjaar de nieuwe stengels.

Een groepje aan de voet van de schuur of onder de struiken breidt zich via zaad steeds verder uit. Zet het op een plan van je eigen kavel, met de schuur en de buurhuizen op schaal. De app tekent de plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat.

Planten en verzorgen

Je koopt stinkende gouwe als jong plantje in een pot of als zaad. Zaaien doe je vroeg in het voorjaar, meteen op de plek waar de plant moet komen.

Houd zo'n 30 centimeter tussen de plantjes. Op de plantdag oogt dat kaal, maar één volgroeide plant wordt breder dan die afstand. Geef in het eerste jaar water als het lang droog blijft. Werk altijd met handschoenen aan, vanwege het sap.

Snoeien hoeft niet. Wil je minder zaailingen, dan is er één klus:

Tussen maart en eind juli broeden veel vogelsoorten. Werk je dan in de border, kijk dan eerst of er in de struiken een nest zit.

Wat als het misgaat?

De plant duikt overal in de tuin op. Stinkende gouwe zaait zich makkelijk uit. Mieren slepen de zaden naar hun nest, om het witte aanhangsel. Zaad in de grond blijft langer dan vijf jaar kiemkrachtig. Trek zaailingen jong uit. Een oudere plant steek je diep uit, vlak bij de voet.

Een oude plant sterft af, maar de pol blijft. Een losse plant van stinkende gouwe leeft niet lang. Zaailingen in de buurt nemen de plek over, dus de groep zelf blijft staan.

Midden in de zomer zakken stengels en blad in. Meestal is de bodem uitgedroogd. Stinkende gouwe wil vochtige grond, dus giet dan een flinke emmer water rond de voet.

Plagen en ziekten komen bij deze plant zelden voor.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

Welke insecten en vogels stinkende gouwe gebruiken, is niet met naam beschreven. De bloemen geven wel stuifmeel.

Giftig of eetbaar?

Het oranje melksap zit in stengels en bladeren, en het is schadelijk als je het eet. De plant bevat giftige stoffen, alkaloïden. Op de huid geeft het sap sterke oranje vlekken en irritatie. Ook in de ogen werkt het irriterend.