Sporkehout

Sporkehout (Frangula alnus) is een inheemse struik zonder doorns, 1,5 tot 5 meter hoog. Van mei tot september bloeien er kleine groenige bloempjes aan. De bessen kleuren eerst groen, dan rood en ten slotte zwart. De struik wil vochtige, liefst wat zure grond, in de zon of in halfschaduw.

In het kort

Blad

april t/m oktober

Bloei

mei t/m september

Vrucht

juli t/m oktober

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar de takken. Sporkehout heeft nergens doorns. De schors is donkerbruin tot zwartpaars, en de zijtakken staan verspreid langs de stam.

Het blad is eirond met een spitse top en een gladde, gave rand. Elk blad is 2 tot 5 centimeter lang en glanzend groen. Tel de nerven: 7 tot 9 paar, die naar de rand toe naar voren buigen.

De bloempjes zijn ongeveer 5 millimeter groot. Ze zijn groenig en van binnen witachtig. Er zitten er 1 tot 10 bij elkaar in de bladoksel, de plek waar het blad aan de twijg vastzit.

Een bes is 0,6 tot 1 centimeter groot. Hij begint lichtgroen, wordt helderrood en is rijp als hij zwart is.

Pas op voor de wegedoorn. Daar eindigen de takken vaak in een doorn, en de bladeren staan tegenover elkaar. Die bladrand is fijn gezaagd, en de bessen gaan van groen naar zwart. Er bestaat ook een kweekvorm, 'Aspleniifolia', met smalle, veerachtige blaadjes.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Sporkehout groeit in de zon en in halfschaduw. Een plek met minstens drie uur directe zon op een midzomerdag is al goed. De grond mag vochtig tot nat zijn, het liefst wat zuur. In het wild staat de struik in moerasbossen, op de heide en langs bosranden.

Hier gaat het minder goed:

• Een voortuin op droog zand. De struik wil vochtige grond, en die droogt daar in de zomer uit.
• Een smalle strook langs een pad. Sporkehout wordt breder dan de meeste paden en hangt er dan overheen.

In de herfst kleurt het blad geel of rood. Daarna staat de struik kaal, als een bosje rechte, donkere takken.

MeiJanuariDezelfde border in mei en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Of er tussen je terras en de schutting plek genoeg is, zie je in de app. Je eigen kavel staat daar op schaal, met de huizen eromheen.

Planten en verzorgen

Het goedkoopst is een jong plantje met kale wortels: zonder pot en zonder aarde. Plant het tussen de bladval en het eind van de winter.

Zet de struik zo diep dat de wortelhals, waar de wortels uit de stam komen, gelijk ligt met de grond. Houd tussen twee losse struiken 2,5 tot 4 meter aan. Op plantdag lijkt dat een lege vlakte. Als de struiken volgroeid zijn, raken de takken elkaar. Voor een haag zijn het 6 struiken per meter. Geef de eerste twee jaar water als het lang droog is.

Een losse struik hoeft bijna nooit gesnoeid te worden. De bloemen komen aan jong hout, dus na een snoeibeurt bloeit hij gewoon.

Van maart tot en met juli broeden veel vogels, en veel soorten gaan door tot in augustus. Ga je in die tijd knippen, kijk dan eerst of er een nest tussen de takken zit.

Wat als het misgaat?

Er zitten gaten in het blad en je ziet groene rupsen. Dat kunnen rupsen van de citroenvlinder zijn. Ze worden tot 33 millimeter lang en zijn groen met fijne zwarte spikkels. Er hoeft niets te gebeuren.

Je ziet de struik nooit bloeien. De bloempjes zijn klein en groenig. Tussen het blad vallen ze bijna niet op. Kijk in juni van dichtbij in de bladoksels.

Het blad hangt slap in een droge zomer. Voor sporkehout is de grond dan te droog. Geef een paar keer flink water, zodat de grond goed nat wordt.

Verder heeft de struik zelden last van ziekten of plagen.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

Sporkehout is waardplant van de citroenvlinder: de plant waar de rupsen van eten. Het vrouwtje legt haar eitjes los onder jonge blaadjes, vooral op jonge struiken op een open, zonnige plek. De vlinder vliegt van eind juni tot begin oktober, en na de winter weer vanaf februari.

Ook het boomblauwtje legt in het voorjaar zijn eitjes vooral op sporkehout en hulst. De rupsen eten van de bloemknoppen en de jonge vruchten. Voor de sporkehoutspanner is de struik eveneens waardplant. De eikenpage komt op de nectar af.

Merel, zanglijster en zwartkop eten de bessen.

Giftig of eetbaar?

Sporkehout is schadelijk als je het eet, en vooral de bessen zijn dat. Verse schors geeft hevige diarree. Eetbare delen van de plant zijn niet bekend.