Zandhaver

Zandhaver (Leymus arenarius) is een oorspronkelijk inheems duingras met brede, blauwgrijze bladeren. De plant wordt 0,6 tot 1,5 meter hoog. Van mei tot juli staan er rechte, dichte aren boven het blad. Zandhaver wil droog zand en volle zon. Met lange wortelstokken loopt het gras flink uit.

In het kort

Blad

het hele jaar

Bloei

mei t/m juli

Vrucht

geen opvallende vruchten

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar het blad. Het is grijsblauw en 0,8 tot 2 centimeter breed, dus breed voor een gras. Elke bladpunt prikt. Bij vochtig weer ligt het blad vlak open. In een droge periode rolt het zich juist op.

De stengels zijn licht blauwachtig grijsgroen en bijna kaal. Bovenaan staat een compacte aar van 10 tot 30 centimeter. Daarin zitten aartjes: kleine groepjes bloemen. Elk aartje is 2 tot 3 centimeter lang en heeft twee tot zes bloemen.

In de duinen groeit zandhaver vaak samen met helm. Helm heeft stijf, grijsgroen blad dat meestal opgerold is. De bloeiwijze van helm is een dichte, bleke pluim, rond als een rolletje en strokleurig. De aartjes van helm zijn maar 1 tot 1,6 centimeter lang, met één bloem. Zandhaver herken je aan het brede, blauwe blad en de aar met grotere aartjes.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Zandhaver wil volle zon. Dat betekent rond midzomer meer dan zes uur rechtstreeks zonlicht per dag. De grond moet droog zijn en water snel laten wegzakken, het liefst zand. In het wild staat het gras op stuivende duinen, langs duinpaden en langs afrasteringen.

Op deze plekken gaat het mis:

• In een border vol andere vaste planten. De wortelstokken lopen ver uit en groeien dwars door de buren heen.
• Op grond die nat blijft. Zandhaver wil grond waar het water snel uit wegloopt.

In de winter blijft een deel van het blauwgrijze blad aan de pol staan. Het dode blad knip je later weg.

In de app zet je zandhaver op het plan van je eigen kavel, op schaal en met de gebouwen eromheen.

Planten en verzorgen

Plant zandhaver van maart tot begin mei, of van eind september tot en met oktober. In die maanden is de grond vochtig. Kwekers verkopen het gras alleen als jong plantje in een kleine pot.

Zet het plantje zo diep dat alleen de wortels onder de grond zitten. Voor een dichte groep zet je drie tot vijf planten per vierkante meter. Op plantdag lijkt dat veel kale grond, maar de wortelstokken vullen de gaten.

Geef na het planten flink water, ook als er regen komt. Houd de grond het eerste jaar vochtig, zonder dat hij nat wordt.

Tussen maart en eind juli broeden veel vogelsoorten. Knip je in het voorjaar, zoek dan eerst in de pol naar een nest.

Wat als het misgaat?

Er komen overal in de border sprieten op. Steek die uitlopers met een scherpe spade af. Zo blijft de pol op zijn plek.

Het blad rolt zich op tot smalle sprieten. Zo reageert het gras op droogte. Bij vochtig weer gaat het blad weer vlak open.

Een deel van het blad wordt in de herfst bruin. Dat is oud blad dat afsterft. Knip het tot de grond weg.

Er zitten luisjes of fijne webjes op het blad. Dat zijn bladluizen of spint. Bij zandhaver komen ze af en toe voor. Verder blijft het gras meestal vrij van plagen en ziektes.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

De rups van het duinhalmuiltje, een nachtvlinder, eet van zandhaver, helm, kropaar en andere grassen en zeggen. Eerst leeft de rups in de wortels, later in de stengel. De vlinder vliegt van half juni tot half september.

Ook de rups van de zesstreepuil, een andere nachtvlinder, eet van zandhaver.

Voor vogels is geen vaste band met zandhaver beschreven.

Giftig of eetbaar?

Voor zover bekend is geen deel van zandhaver giftig. Het zaad is eetbaar na koken. De zaadjes zijn klein en zitten stevig vast, dus losmaken is veel werk.