Kikkerbeet

Kikkerbeet (Hydrocharis morsus-ranae) is een inheemse drijfplant voor een vijver of sloot. De ronde blaadjes liggen los op het water, de wortels hangen vrij eronder. Van juni tot augustus staan er witte bloemen met drie kroonbladen boven het water. Geef kikkerbeet stil water in de volle zon.

In het kort

Blad

april t/m oktober

Bloei

juni t/m augustus

Vrucht

geen opvallende vruchten

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Begin bij het blad. Elk blaadje is bijna rond en ongeveer 3 cm breed. Aan de voet zit een diepe, hartvormige inham. Het blad voelt vlezig en heeft een gave rand, zonder tandjes. De bladeren staan in kleine rozetten op het water.

Onder elk rozet hangen lange witte wortels in het water. Meestal halen die de bodem niet. Uit een bladoksel groeit een lange stengel, een uitloper. Daaraan ontstaat een nieuw plantje.

De bloem is 2 tot 3 cm breed en staat op een steel boven het water. Er zijn drie witte kroonbladen, geel aan de voet.

Watergentiaan heeft bijna net zulk rond blad. Het verschil zie je aan de bloem: watergentiaan bloeit geel, met gewimperde kroonbladen. Witte waterlelie bloeit ook wit, maar veel groter. Die bloem is 6 tot 20 cm, met 15 tot 25 kroonbladen.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Kikkerbeet wil volle zon: rond midzomer meer dan zes uur directe zon per dag op het water. De plant groeit in ondiep, stil, beschut en voedselrijk water. In het wild vind je kikkerbeet in sloten, vijvers en luwe hoeken van plassen.

Hier gaat het mis:

• Een vijver met een pomp of fontein. Kikkerbeet hoort in stil water. Een stroming duwt de losse plantjes steeds weg.
• Een ondiepe bak die tot de bodem bevriest. De winterknoppen overwinteren op de bodem. Het water moet diep genoeg zijn om ze te beschermen.

In de herfst sterven blad en stengels af. Kleine winterknoppen van ongeveer een centimeter zakken dan naar de bodem. In januari ligt er niets op het water. In april stijgen de knoppen weer op en lopen ze uit.

JuliJanuariDezelfde vijver in juli en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

De app zet je eigen kavel op schaal neer, met de huizen van de buren eromheen. Op dat plan meet je zelf na hoeveel ruimte er is voor een vijver.

Planten en verzorgen

Kikkerbeet plant je niet in de grond. Je legt de plantjes los op het water, in het voorjaar of de zomer, als de plant blad heeft. Buiten het seizoen verkopen kwekers soms winterknoppen in plaats van plantjes. Ook die leg je gewoon in de vijver.

Een vaste plantafstand is er niet. De plantjes drijven waar de wind ze heen blaast. Via uitlopers maakt elk plantje nieuwe rozetten. Zo groeit een groep uit tot een halve tot een hele meter breed. Op de eerste dag lijkt een handvol plantjes op een vijver dus weinig.

Water geven hoeft nooit, want de plant leeft in het water. Snoeien is ook niet nodig. Wil je open water houden, schep dan in de zomer wat plantjes af met een schepnet.

Wat als het misgaat?

Het blad heeft gangetjes of omgeslagen randjes en rot weg. Dat kunnen de rupsen van de waterleliemot zijn, een klein bruin motje met witte vlekjes. De rupsen eten van allerlei waterplanten. In de meeste gevallen laat je ze begaan.

Er zitten slakken op het blad. Kikkerbeet kan last hebben van waterslakken. De meeste slakken in een vijver eten vooral dood plantmateriaal en algen. Gezonde planten laten ze meestal met rust.

Je ziet bijna geen bloemen. Elke bloem staat maar één dag open. Bij de mannelijke bloemen gaat per steel meestal één bloem tegelijk open. Kijk in juli een paar dagen achter elkaar.

In de herfst is alles verdwenen. Dat hoort zo. De plant ligt als winterknop op de bodem en komt in april terug.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

Kikkerbeet staat op de lijst van planten voor een libellenvijver, bij de waterplanten met drijvende bladeren. Libellen hebben water nodig, en ook planten in en rond dat water.

De bloemen hebben aan de voet van elk kroonblad een honingschubje: een klein schubje met nectar. Welke soorten insecten en vogels kikkerbeet precies gebruiken, is voor deze plant nauwelijks vastgelegd.

Giftig of eetbaar?

Kikkerbeet staat niet bekend als giftig. Dat betekent alleen dat er geen risico bekend is in een tuin of vijver. Het betekent niet dat je de plant kunt eten.