Waterviolier

Waterviolier (Hottonia palustris) is een inheemse waterplant voor stil, helder water. Het fijn verdeelde blad blijft onder water. De plant wordt 20 tot 60 centimeter hoog. In mei en juni steken kale stengels boven het water uit, met kransen van bleeklila of witte bloemen. Geef waterviolier een vijver in de volle zon.

In het kort

Blad

april t/m oktober

Bloei

mei t/m juni

Vrucht

juni t/m juli

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst in het water. Daar ligt een zachte, lichtgroene mat van blad. Elk blad is tot op de middennerf ingesneden, als een kam met smalle tanden. Langs de stengel staan de bladeren los van elkaar, soms bijna in kransen. De stengels zijn lichtgroen en een beetje behaard.

Boven het water staat een bloeistengel zonder blad. Daaraan zitten de bloemen in kransen, een paar boven elkaar. Elke bloem heeft vijf vergroeide kroonbladen, bleeklila of wit, met een gele keel. In de knop is de kleur lichtlila.

Na de bloei volgt een doosvrucht: een rond doosje met zaden, dat met vijf spleten openbarst. Tijdens het rijpen buigen de vruchtstelen naar beneden.

Onder water lijkt aarvederkruid er veel op. Bij die soort staat het blad in kransen van vier. Het duidelijkste verschil is de bloem. Aarvederkruid bloeit van juli tot september met steenrode bloempjes van zo'n 3 millimeter.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Waterviolier wil volle zon. Rond midzomer valt er dan meer dan zes uur per dag directe zon op het water. De plant groeit in ondiep, stilstaand of zwak stromend water dat matig voedselrijk is. In het wild staat hij vooral waar kwelwater opkomt: grondwater dat van onderen in de sloot opwelt.

Hier gaat het mis:

• Een vijver met een pomp of fontein. Die houdt het water in beweging, terwijl waterviolier stil of heel traag stromend water wil.
• Troebel water. De plant hoort in helder water. Draadalg kan het fijne blad bovendien overwoekeren.

In de herfst sterft het meeste af. In januari zie je van waterviolier niets boven het water. Soms zakken er knoppen naar de bodem. Daaruit groeit in het voorjaar nieuw blad.

MeiJanuariDezelfde vijver in mei en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

De app zet je eigen kavel op schaal neer, met de huizen eromheen. Daarop kies je de plek voor je vijver, voordat je gaat graven.

Planten en verzorgen

Kwekerijen verkopen waterviolier in een kleine pot of als bos: losse stengels, bij elkaar gebonden. Een plant in een pot haal je altijd uit het plastic. Zet de kluit, de wortels met hun aarde, dan in de vijverbodem of in een mand. Een bos plant je eerst op in een mand met kleiige vijveraarde. Plant je in de vijverbodem, zorg dan voor minstens 10 centimeter bodem. Daarin krijgen de wortels houvast.

Zet de plant zo neer dat er 20 tot 50 centimeter water boven staat. Een volgroeide plant kan tot 60 centimeter diep. Reken op ongeveer 5 potten per 1.000 liter vijverwater.

Een volgroeide plant wordt een halve tot een hele meter breed. Houd daarom een halve meter tussen de potten. Op de eerste dag lijkt dat veel open water. Het blad groeit die ruimte later vol.

Water geven is nooit nodig, want de plant leeft in het water. Snoeien hoeft ook niet.

Wat als het misgaat?

Er komen geen bloemen. Voor waterviolier is daar geen vaste oorzaak van beschreven. Het blad onder water geeft ook zonder bloei zuurstof af.

Het blad zit vol groene draden. Dat is draadalg, en die kan het blad van waterviolier overwoekeren. Trek de draden met je hand of een stok uit het water.

Na de zomer is de plant bijna weg. Dat hoort bij deze soort. Wacht tot het voorjaar: dan groeit er nieuw blad.

Ziektes komen bij waterviolier weinig voor.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

De bloemen maken nectar. Welke soorten insecten en vogels waterviolier precies gebruiken, is voor deze plant nauwelijks beschreven.

Onder water werkt waterviolier als zuurstofplant: het blad geeft zuurstof af aan het water. Zulke planten horen thuis in een vijver voor libellen.

Giftig of eetbaar?

Waterviolier staat niet bekend als giftig. Dat maakt de plant nog niet eetbaar. Er is geen gebruik als voedsel bekend.