Wilde cichorei

Wilde cichorei (Cichorium intybus) is een vaste plant met lichtblauwe bloemen. De stijve, vertakte stengels worden 30 centimeter tot 1,2 meter hoog. In juli en augustus draagt de plant bloemhoofdjes van ongeveer 2 tot 4 centimeter. De plant wil volle zon en grond waar water goed wegzakt.

In het kort

Blad

april t/m oktober

Bloei

juli t/m augustus

Vrucht

geen opvallende vruchten

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar de voet van de plant. Daar ligt een rozet van langwerpige, diep ingesneden bladeren, een beetje zoals bij een paardenbloem. Hogerop staat maar weinig blad. Die stengelbladeren zijn kleiner en minder ingesneden, en hun voet zit om de stengel heen.

De stengels zijn stijf, gegroefd en dofgroen, en meestal ruw behaard. Omdat ze sterk vertakken, lijkt de plant op een kleine bezem. In de stengels zit melksap.

De bloemhoofdjes zitten verspreid langs de takken en op de vertakkingen. Elk hoofdje bestaat alleen uit smalle, platte bloemblaadjes met een getande top. Bijna altijd zijn ze lichtblauw, heel zelden roze of wit.

De korenbloem heeft ook blauwe hoofdjes. Die staan elk alleen aan een stengel, niet in een rij langs de takken. Aan de rand zitten zo'n acht wijde trompetjes, veel langer dan de bloempjes in het midden.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Geef wilde cichorei een plek in de volle zon. Zo'n plek krijgt rond midzomer meer dan zes uur direct zonlicht op een dag. De grond mag zand, leem of kalk zijn. Vastgetrapte grond is geen bezwaar: in het wild staat de plant in bermen, langs dijken en bij muren. Van oorsprong komt de soort uit het gebied rond de Middellandse Zee. Al voor 1500 kwam de plant naar Nederland, dus ze groeit hier al eeuwen.

Op twee plekken gaat het mis:

• In een pot. Al in het eerste jaar maakt de plant een penwortel van wel 75 centimeter. Voor zo'n wortel is een pot te klein.
• Waar na een bui water blijft staan. De wortels hebben grond nodig die water goed laat doorzakken.

In de herfst sterft alles boven de grond af, maar de wortel leeft door. Knip je de dode stengels dan af, dan zie je in januari alleen kale grond met korte stompjes.

JuliJanuariDezelfde border in juli en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Een pol wordt een halve tot een hele meter breed. Of een groepje daarvan naast jouw terras past, meet je na op een kaart van je eigen kavel. De app zet die op schaal, met de huizen eromheen.

Planten en verzorgen

Een plant uit een pot mag het hele jaar de grond in, zolang de grond niet bevroren of drassig is. Maart tot begin mei en eind september tot oktober zijn het best, want dan is de grond vochtig. Zaaien kan ook, direct op de plek waar de plant moet staan.

Zet de planten 50 centimeter tot een meter uit elkaar. Op de plantdag lijkt dat veel ruimte, want een jonge plant is maar 5 tot 10 centimeter. Giet na het planten goed aan. Houd de grond het eerste jaar vochtig, ook al kan de plant later tegen droogte.

Snoeien hoeft niet. Alleen de dode stengels gaan eraf:

Het broedseizoen loopt voor veel vogels van maart tot en met juli. Een deel broedt vaker en gaat door tot in augustus. Knip je in die tijd, zoek dan eerst naar nesten.

Wat als het misgaat?

Het blad zit onder een wit poeder. Dat is meeldauw, een schimmel. Knip aangetaste stengels meteen weg. Geef in droge weken geregeld water, want dat helpt tegen de schimmel.

Er zitten rafelige gaten in het blad. Dat zijn slakken, te herkennen aan hun slijmsporen. Jonge planten hebben er het meest last van. Zoek ze 's avonds met een zaklamp en zet ze ergens anders neer.

Er komen geen bloemen. Een plant uit zaad maakt het eerste jaar alleen een rozet en een wortel. De bloemen komen pas in het tweede jaar.

's Middags zijn alle bloemen dicht. Dat hoort zo. De bloemen gaan 's ochtends open en sluiten in de loop van de middag.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

De rupsen van de lichte daguil eten van wilde cichorei. Van juli tot oktober leven ze op de bloemen en de onrijpe zaden. Deze nachtvlinder is zeldzaam en staat als kwetsbaar op de Rode Lijst. Je ziet hem vooral in de duinen.

De tronkenbij, een klein wild bijtje, haalt stuifmeel uit cichorei. Het is niet haar favoriete bloem, maar ze komt er wel.

In een vogeltuin in Oost-Groningen kwam wilde cichorei vanzelf op. De putters daar zijn er dol op.

Giftig of eetbaar?

Voor zover bekend is wilde cichorei niet giftig. Wortel, blad en bloemen zijn eetbaar. Het blad smaakt bitter, vooral als de plant bloeit. Gedroogde en geroosterde wortels geven een soort koffie zonder cafeïne. Rond 1800, in de tijd van Napoleon, dronk men die vaak in plaats van dure koffie.