Krabbenscheer

Krabbenscheer (Stratiotes aloides) is een inheemse waterplant die als een stekelige rozet in stil water drijft. De smalle bladeren hebben getande randen. Van mei tot juli bloeit de plant wit, met drie kroonbladen. In de winter zakt krabbenscheer naar de bodem. Leg hem los in een rustige, zonnige vijver.

In het kort

Blad

het hele jaar

Bloei

mei t/m juli

Vrucht

geen opvallende vruchten

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst naar het blad. Een rozet bestaat uit veel smalle bladeren die langzaam uitlopen in een spitse punt. Ze worden tot 45 cm lang. De rand is sterk getand, en op elke tand zit een stekeltje dat naar voren wijst. Boven water is het blad grasgroen, onder water donkergroen tot wijnrood.

De bloem is ongeveer 4 cm breed, met drie witte kroonbladen. Een plant draagt alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen. De bloemen komen uit een bloeischede, een omhulsel in de oksel van een blad. Uit elke bloeischede komt bij een vrouwelijke plant één bloem, bijna zonder steel. Bij een mannelijke plant komen er drie tot zes bloemen op steeltjes uit, waarvan er maar één tegelijk bloeit.

Watersla lijkt er van een afstand op, want ook die drijft als een rozet op het water. Het blad van watersla is alleen zacht, lichtgroen en geribd, met lange pluizige wortels eronder. Bovendien verdraagt watersla geen vorst. Krabbenscheer heeft stijf, smal en stekelig blad en overleeft de winter buiten.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Krabbenscheer wil ondiep, stilstaand en voedselrijk water op een luwe plek. In de natuur groeit de plant in water van 50 cm tot 2 m diep. Het liefst ligt de rozet in de volle zon. Rond midzomer valt er dan meer dan zes uur direct zonlicht op het water. Halfschaduw, met drie tot zes uur zon, gaat ook.

Hier gaat het mis:

• Een vijver met een pomp, skimmer of fontein. De rozetten drijven los. Stromend water neemt ze mee, soms tot in de pomp.
• Een kleine vijver die je open wilt houden. Nieuwe rozetten aan de uitlopers kunnen een klein wateroppervlak helemaal vullen.

In januari zie je aan het oppervlak meestal niets van krabbenscheer.

In de app leg je je eigen kavel op schaal neer, met de gebouwen eromheen. Daarop teken je de vijver tussen je terras, je borders en de schutting. Zo zie je voordat je gaat graven hoe groot de vijver kan worden.

Planten en verzorgen

Krabbenscheer plant je niet in de grond. Je legt de rozet los op het water, zonder mand, vijveraarde of grind. Kies een rustig deel van de vijver. Leg een nieuwe plant meteen na aankomst in het water, zodat hij niet uitdroogt.

Reken op ongeveer 5 planten per 2000 liter water. Leg ze niet dicht op elkaar. Elke plant heeft uiteindelijk een halve tot een hele meter nodig. Op de eerste dag ziet dat eruit als veel open water.

Water geven hoeft nooit, want de plant leeft in de vijver. Extra voeding is ook niet nodig, en snoeien evenmin.

Wat als het misgaat?

De plant blijft op de bodem liggen. In koud water zakt krabbenscheer soms wat naar de bodem. Ligt de rozet in de vijver op minder dan 50 cm diepte, dan groeit hij en drijft hij op zodra het water warmer wordt. Ligt de plant dieper, schuif hem dan naar een ondieper deel van de vijver.

De nieuwe plant ligt op zijn zij. Planten die later in het seizoen worden verstuurd, zijn vaak topzwaar. Het kan een paar weken duren voordat ze rechtop drijven. Laat ze gewoon liggen.

De vijver groeit dicht. Elk voorjaar groeien er uitlopers uit de bladoksels, met een jong plantje aan het eind. Haal de overtollige rozetten eruit en laat de rest liggen. Draag daarbij handschoenen, want de bladranden prikken. Gooi wat je weghaalt nooit in een sloot of plas: plantmateriaal uit een vijver hoort niet in natuurwater.

Er komen geen vruchten. Dat is normaal. Een groep ontstaat vaak uit één plant en is dan helemaal mannelijk of helemaal vrouwelijk. Vruchten zie je daardoor zelden, en voor de vijver maakt dat niets uit.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

De groene glazenmaker is een libel die sterk aan krabbenscheer gebonden is. Het vrouwtje legt haar eitjes vrijwel alleen in krabbenscheerplanten. Daar overwinteren de eitjes ook. De libel vliegt van eind juni tot eind september, met de meeste in augustus.

De zwarte stern, een vogel van moerassen, bouwt zijn nest op drijvende planten, het liefst op krabbenscheer. De sterke afname van krabbenscheer kost die vogel veel nestplekken.

Giftig of eetbaar?

Krabbenscheer staat niet bekend als giftig. Voor een tuinvijver is er dus geen risico van bekend. Eetbare delen zijn evenmin bekend. Dat de plant niet als giftig bekendstaat, maakt hem nog niet eetbaar.