Mispel

De mispel (Mespilus germanica) is een kleine boom met een brede, grillige kroon. In mei staan er grote, losse witte bloemen in. In de herfst volgen bruine vruchten met een kroontje van kelkbladen. Eetbaar worden die pas als ze zacht zijn. De boom wil een beschutte plek, uit de harde wind.

In het kort

Blad

april t/m november

Bloei

mei

Vrucht

oktober t/m november

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Begin bij het blad. Dat is langwerpig, 5 tot 12 centimeter lang, en loopt uit in een punt. De rand is glad, soms naar de top toe fijn gezaagd. Het blad voelt zacht behaard en zit aan een heel kort steeltje.

Elke bloem staat alleen, nooit in een tros. De bloemen zijn 2,5 tot 4 centimeter groot en hebben vijf roomwitte kroonbladen. De vijf kelkbladen zijn de lange groene punten onder de bloem. Ze blijven na de bloei staan.

De vrucht is bol- tot peervormig, 2 tot 3,5 centimeter groot en bruin. Bovenop staat een kroontje van die blijvende kelkbladen.

Aan de takken van de wilde vorm zitten meestal doorns. Bij gekweekte mispels ontbreken ze vaak. De jonge takken zijn zacht behaard.

De eenstijlige meidoorn bloeit ook wit, maar anders. Zijn bloemen zijn maar 0,8 tot 1,5 centimeter groot en staan samen in schermen. Het blad van de meidoorn is diep ingesneden.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

De mispel groeit het best in de volle zon: meer dan zes uur directe zon per dag rond midzomer. In halfschaduw, met drie tot zes uur zon, geeft de boom nog steeds vruchten. De grond is liefst diep, voedzaam en goed doorlatend.

De soort komt uit Zuidoost-Europa en West-Azië. Mensen brachten hem al voor 1500 naar Nederland, dus hij groeit hier al eeuwen. In het wild staat de mispel in lichte loofbossen, bosranden, houtwallen, heggen en oude boomgaarden.

Een mispel heeft het lastig op deze plekken:

• Een open plek in de wind. Harde wind en late nachtvorst beschadigen het blad en de bloemen. Dan komen er minder vruchten.
• Een smalle strook langs het huis. De kroon wordt veel breder dan zo'n strook en groeit tegen de gevel aan.
• Grond die 's winters lang nat blijft. De boom wil vocht, maar het water moet wel kunnen wegzakken.

In januari staat de mispel kaal. Dan zie je pas goed hoe warrig de takken groeien.

MeiJanuariDezelfde mispel in mei en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Of zo'n brede boom tussen je terras en de schutting past, zie je als je de mispel op het plan van je eigen kavel zet. De app tekent de plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat.

Planten en verzorgen

Plant een mispel van laat in de herfst tot vroeg in het voorjaar, als de boom in rust is. Bomen met kale wortels, dus zonder aarde eromheen, zijn te koop van november tot en met maart. Haal op de plantplek het gras weg, over minstens een meter breed. Zo hoeven de wortels niet met het gras te vechten om water en voeding. Zet er een stevige paal bij.

Houd minstens 5 meter afstand tot andere bomen en tot gebouwen. Voor een jong boompje lijkt dat veel te ruim. Pas na jaren vult de kroon die ruimte. Leg een laag compost van 5 tot 7,5 centimeter rond de boom, maar niet tegen de stam. Geef de eerste zomer water als het lang droog blijft.

Snoei bij voorkeur voor maart. Veel vogelsoorten broeden van maart tot en met juli, en een paar soorten al in februari.

Wat als het misgaat?

Het blad krijgt kleine donkere vlekjes met een grijs midden en valt te vroeg. Dat is een bladvlekkenschimmel die vooral op de kweepeer bekend is. Op een mispel komt hij af en toe voor, met veel minder schade. Hark het afgevallen blad in de herfst op en gooi het weg. Dode twijgjes knip je in de winter weg.

De vruchten rotten aan de boom, met lichtbruine bolletjes in kringen. Dat is vruchtrot, een schimmel die via wondjes in de vrucht komt. Haal rotte vruchten meteen weg en gooi ze weg.

Er komen weinig bloemen of vruchten. Kijk eerst naar de snoei. De vruchten groeien aan de toppen van korte zijtakjes, dus wie die toppen wegknipt, knipt de oogst weg. Ook late nachtvorst of een voorjaarsstorm kan de bloesem beschadigen.

Het blad van een jonge boom hangt slap. Vaak is dat te weinig water in het eerste jaar.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

Voor de patrijs worden speciale hagen geplant van hondsroos, liguster, meidoorn en mispel. Zo'n patrijzenhaag geeft de vogel een veilige broedplek. Ook biedt de haag een schuilplaats tegen roofdieren.

De bloemen geven nectar en stuifmeel. Welke insecten erop afkomen en welke vogels de vruchten eten, is voor de mispel niet goed beschreven.

Giftig of eetbaar?

Als giftige tuinplant staat de mispel niet bekend. De vrucht is eetbaar, maar niet vers van de boom. Vers geplukt is hij hard, melig en wrang. Na twee tot drie weken op een koele, donkere plek wordt de vrucht zacht en donkerbruin. Pas dan wordt hij gegeten. Van oudsher maken mensen er ook gelei van.