Moerasvaren

Moerasvaren (Thelypteris palustris) is een inheemse varen voor natte grond, in zon of halfschaduw. De lichtgroene bladeren staan los van elkaar op lange, strokleurige stelen. In een tuin wordt de plant een halve tot een hele meter hoog. Een dunne, kruipende wortelstok maakt er in de loop der jaren een losse groep van.

In het kort

Blad

mei t/m oktober

Bloei

geen opvallende bloei

Vrucht

geen opvallende vruchten

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Kijk eerst hoe de bladeren uit de grond komen. Bij moerasvaren staan ze verspreid, elk apart, soms een paar dichter bij elkaar. Het blad is lichtgroen en kaal, zonder haartjes. De steel is broos en minstens half zo lang als het bladdeel. Langs de middennerf staan smalle deelblaadjes, elk diep ingesneden.

Aan de onderkant van sommige bladeren zitten ronde sporenhoopjes. De omgeslagen bladrand dekt ze voor een groot deel af.

Verwar moerasvaren niet met mannetjesvaren. Daarvan staan de bladeren in bundels bij elkaar. Ook zit de steel van mannetjesvaren vol grote, goudgele schubben.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Moerasvaren groeit in zon en in halfschaduw. Halfschaduw is een plek met drie tot zes uur directe zon per dag rond midzomer. Daarnaast vraagt de varen natte of vochtige grond. Zure tot neutrale klei of leem past goed. In het wild staat moerasvaren in veenmoerassen, bij poelen en in moerasbossen.

Twee soorten plekken zijn lastig voor deze varen:

• Droog zand in een zonnige voortuin. De varen komt uit moerassen, en zijn blad verdroogt waar de grond uitdroogt.
• Een smalle border tussen vaste planten. De wortelstok zwerft onder de grond door en kan gaan woekeren tussen je andere planten.

In de herfst sterft het blad af. In de winter staat er geen groen blad meer.

JuliJanuariDezelfde border in juli en in januari. Dit is een gegenereerd beeld, geen foto.

Een groep die blijft groeien, verdient een vaste plek aan de natte kant van je tuin. Op een plan van je eigen perceel, op schaal en met de huizen eromheen, zoek je die plek vooraf uit.

Planten en verzorgen

Kwekerijen verkopen moerasvaren in een kleine pot. Zo'n potplant kun je het hele jaar planten, zolang de grond niet bevroren is. Houd ongeveer 35 cm tussen de planten, dat zijn er zo'n 8 per vierkante meter. Op plantdag staan de potjes nog los. Later vullen de kruipende wortelstokken de gaten op.

Aan een vijver zet je de varen op de rand, met de voet ter hoogte van het water. Geef het eerste jaar water zodra de grond droog aanvoelt.

Snoeien hoeft niet. Het dode blad mag in de winter gewoon blijven liggen.

Wat als het misgaat?

Het blad wordt bruin en droog. De grond is te droog voor deze varen. Geef water, of verplaats de plant naar een nattere plek.

De varen staat ineens overal in de border. De wortelstok kruipt en kan woekeren. Steek de uitlopers aan de rand af en plant ze ergens anders.

In de herfst is al het blad weg. Dat hoort zo, want moerasvaren is geen wintergroene varen. Vanaf mei komt er nieuw blad.

Er komen nooit bloemen. Klopt: varens maken sporen, geen bloemen en geen zaad.

Plagen en ziektes zijn bij moerasvaren zelden een probleem.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

Nectar of stuifmeel levert moerasvaren niet. De rupsen van twee nachtvlinders eten wel van het blad. De varenspanner leeft op adelaarsvaren en moerasvaren. Deze vlinder is algemeen, vooral op de zandgronden, maar staat als kwetsbaar op de voorlopige rode lijst.

De moeras-w-uil leeft op diverse moerasplanten, vooral op moerasvaren en bitterzoet. Deze nachtvlinder is zeldzaam en bedreigd. Je vindt hem vooral in de laagveengebieden in het westen van het land.

Welke vogels iets aan moerasvaren hebben, is niet beschreven.

Giftig of eetbaar?

Van moerasvaren zijn geen vergiftigingen bekend. Wel bevatten sommige varens stoffen die kanker kunnen veroorzaken. Veel varens hebben ook een stof die vitamine B afbreekt. Geen gifmelding maakt moerasvaren nog niet eetbaar.