Tongvaren

Tongvaren (Asplenium scolopendrium) is een inheemse varen met hele, tongvormige bladeren. Die bladeren blijven de hele winter groen. De plant wordt 15 tot 60 cm hoog en groeit in schaduw of halfschaduw op vochtige grond. In het wild staat tongvaren op oude, natte muren en in loofbossen. Een pol wordt tot een halve meter breed.

In het kort

Blad

het hele jaar

Bloei

geen opvallende bloei

Vrucht

geen opvallende vruchten

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Het blad maakt het makkelijk. De meeste varens hebben geveerd blad, maar tongvaren heeft een heel blad, zonder insnijdingen. Zo'n blad wordt meestal 25 tot 30 cm lang, op een weelderige plant ruim 50 cm. Aan de voet is het tot 7 cm breed, met twee lobjes die naar achteren wijzen. Naar de top loopt het spits toe. De rand is glad of licht gegolfd, en het blad glanst.

De bladeren staan dicht bij elkaar rechtop in een kring. Op de korte bladsteel zitten bruine, bijna haarachtige schubjes. In april komt nieuw blad opgerold uit de grond. Onder oudere bladeren zie je bruine strepen, twee aan twee langs de zijnerven: daar zitten de sporen.

In tuincentra staan ook kweekvormen van deze soort. De Crispum-groep heeft brede bladeren met diep gekrulde randen. Bij de Cristatum-groep is de top gekamd en vertakt. Wil je de wilde tongvaren, kies dan een plant met een gave, hooguit licht gegolfde rand en één spitse punt.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Tongvaren wil schaduw of halfschaduw, met hooguit drie uur zon per dag. De grond is vochtig maar niet drassig, rijk aan humus en liefst kalkrijk. Klei, leem en zand gaan alle drie. In het wild groeit de varen op oude, vochtige muren van sluizen, grachten en kades. Ook in bossen op dood hout en langs beschaduwde greppels kom je hem tegen.

Twee soorten plekken maken deze varen het leven zuur:

• Een open plek in de felle middagzon. Scherp zonlicht rond het middaguur beschadigt het blad.
• Een border op zand die in de zomer uitdroogt. Deze varen wil grond die vochtig blijft.

In de winter blijft het blad gewoon staan. Zo houdt een hoek met tongvaren ook in januari een groene pol.

Twijfel je hoeveel tongvarens er in een hoek bij de schutting passen? Zet ze in de app op je eigen perceel. De app tekent de plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat. Zet de breedte daarna op 0,5 m.

Planten en verzorgen

Kwekerijen verkopen tongvaren in een pot. Planten kan het hele jaar, zolang de grond niet bevroren is. Het voorjaar en de herfst werken het best: dan slaat een varen aan voor het heet of koud wordt. Begraaf alleen de wortels: de voet van de bladeren blijft boven de grond.

Reken op negen planten per vierkante meter, zo'n 33 cm uit elkaar. Op plantdag staan de potjes dan nog los. Na een paar jaar raken de bladeren van twee buren elkaar. Geef het eerste jaar geregeld water, en leg elk voorjaar een laag compost rond de voet.

Van maart tot en met juli zitten veel vogels op het nest. Werk je in die maanden in een dichte hoek van de tuin, kijk dan eerst goed rond.

Wat als het misgaat?

Het blad wordt geel en ziet er verbrand uit. De varen krijgt te veel zon. Zet hem in de herfst over naar een plek met meer schaduw.

De punten van het blad verdrogen en kleuren bruin. Hier heeft de varen dorst gehad. Geef in droge weken water rond de voet, niet midden in de pol.

Na een strenge winter is het blad bruin. Een al te zware en lange vorst houdt tongvaren niet goed uit. Knip het bruine blad in het voorjaar weg.

Er zitten gaten in het jonge blad. Slakken eten graag van de jonge bladeren. Kijk op een vochtige avond rond de pol.

De plant bloeit maar niet. Dat hoort zo: tongvaren draagt nooit bloemen en verspreidt zich met sporen.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

Welke insecten of vogels iets aan tongvaren hebben, is niet goed beschreven.

Giftig of eetbaar?

Er zijn geen meldingen van vergiftiging door tongvaren. Een aantal varens bevat stoffen die kanker kunnen veroorzaken. Ook bevatten veel varens thiaminase, een enzym dat vitamine B in je lichaam afbreekt. Als voedsel wordt tongvaren niet gebruikt.