Vingerhoedskruid

Vingerhoedskruid (Digitalis purpurea) is een inheemse, tweejarige plant. Het eerste jaar groeit er alleen een rozet van grote, zachte bladeren. Daarna volgt een rechte stengel met hangende, roodpaarse klokken aan één kant. Die bloeien van mei tot oktober. De plant wil halfschaduw en grond die niet te nat is. Alle delen zijn giftig.

In het kort

Blad

het hele jaar

Bloei

mei t/m oktober

Vrucht

juli t/m oktober

janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec

Hoe herken je deze plant?

Begin bij het blad. De onderste bladeren worden tot 40 centimeter lang. Ze zijn ovaal tot langwerpig en lopen smal toe naar de steel. De rand is gekarteld. De onderkant is grijs behaard en voelt zacht aan.

De bloeistengel staat recht en is niet vertakt, hooguit aan de voet. Er zitten korte, zachte haren op. Bovenaan hangt een lange tros klokken, allemaal naar één kant gekeerd. Soms staan er wel honderd bloemen in één tros. Elke bloem is 4 tot 5 centimeter groot. Binnenin zie je donkerrode vlekken met een witte rand, en wat haren. Een enkele plant bloeit helemaal wit.

Na de bloei volgen droge, ronde vruchten die openbarsten. Daaruit vallen heel veel kleine, bruine zaadjes.

Let op de siervormen uit het tuincentrum. Sommige, zoals de Excelsior-hybriden, bloeien roze, wit of geel, met bloemen horizontaal rondom de stengel. Bij de wilde plant hangen de klokken naar beneden, aan één kant.

Standplaats: waar groeit deze soort het best?

Het liefst staat vingerhoedskruid in halfschaduw: drie tot zes uur directe zon per dag rond midzomer. In de volle zon groeit de plant ook. De grond mag vochtig tot droog zijn, liefst met veel humus. In het wild groeit vingerhoedskruid op open plekken in loofbossen, langs bosranden en in struwelen.

Mijd deze twee plekken:

• Een laag stuk dat in de winter drassig blijft. Het rozet staat daar de hele winter in natte grond, en die verdraagt de plant slecht.
• Een zanderige strook in de volle zon die 's zomers uitdroogt. Kurkdroge grond verdraagt vingerhoedskruid ook slecht.

In de winter blijft het rozet van een jonge plant groen. Van een plant die al gebloeid heeft, staat dan alleen de dode stengel nog.

Op een plan van je eigen perceel zie je waar een groepje past, op schaal en met de huizen eromheen. De app tekent elke plant op de breedte van een volgroeide plant, niet op potmaat.

Planten en verzorgen

Vingerhoedskruid zaai je in het late voorjaar, direct op de plek. Een jong plantje uit een kwekerij kan ook. Zet de planten 35 tot 45 centimeter uit elkaar, dat zijn 5 tot 8 per vierkante meter. Op de plantdag oogt dat te ruim. Toch wordt een volgroeide plant tot 50 centimeter breed. Geef in droge weken water tot de plant goed staat. Draag handschoenen als je aan de plant werkt.

Eén plant leeft kort, maar een groep blijft. De zaden vallen rond de oude plant en kiemen daar vanzelf.

Van maart tot en met juli zitten veel vogelsoorten op het nest. Soorten met een tweede broedsel gaan door tot in augustus. Kijk daarom eerst in de border voordat je in die maanden knipt.

Wat als het misgaat?

Het eerste jaar komen er geen bloemen. Dat is normaal. Het rozet moet eerst een of twee winters overleven en reserve opbouwen. Pas daarna komt de bloeistengel.

Na de bloei gaat de plant dood. Dat hoort bij een tweejarige plant. Soms groeit er onderaan de stengel al een nieuw rozet. Valt dat op de grond, dan kan het wortel schieten en verder leven.

Er zit een witte waas op het blad. Dat is meeldauw, een schimmel. Ook valse meeldauw en bladvlekken komen voor. Knip het ergste blad weg.

Er zitten gaatjes aan de buitenkant van de bloemen. Dat is het werk van hommels met een korte tong. Die kunnen niet bij de diepe nectar en bijten daarom een gaatje in de bloem. Je hoeft er niets aan te doen.

Wat hebben vogels en insecten eraan?

Vingerhoedskruid is de waardplant van de vingerhoedskruiddwergspanner, een kleine nachtvlinder. De rups leeft van juni tot september op de bloemen. De vlinder vliegt van eind april tot half augustus. In Nederland is hij vrij zeldzaam. Tot het begin van deze eeuw zag je hem vooral in Zuid-Limburg, op open kapvlakten in het bos.

Welke vogels iets aan vingerhoedskruid hebben, is niet goed beschreven.

Giftig of eetbaar?

Vingerhoedskruid is een zeer giftige plant. De giftige stoffen zitten in alle delen, het meest in het blad en het zaad. Het gaat om hartglycosiden: stoffen die sterk op het hart werken. Na het eten komen eerst maag- en darmklachten. Kenmerkend is een trage, soms onregelmatige polsslag. Een zware vergiftiging kan het hart stil laten staan, maar zulke gevallen zijn uitzonderlijk. Drogen of koken maakt de plant niet minder giftig. Bij aanraking kan de plant de huid irriteren. Voor huisdieren is de plant eveneens giftig. Er is geen eetbaar deel bekend.